Bò chết, nông dân tuyệt vọng
Các Website khác - 08/01/2006

Giá rét, ngập úng và tình trạng thiếu cỏ đã “khai tử” hơn 4.900 con bò của người dân tỉnh Phú Yên. Hàng nghìn hộ chăn nuôi bỗng chốc lâm vào cảnh bại sản. Có người quá xót của và tuyệt vọng đã đòi... chết theo đàn bò của mình.

Đến Phú Yên trong những ngày cuối năm, trong khi khắp nơi đang rậm rịch chuẩn bị đón năm mới thì ở đây, không khí buồn bã đang bao trùm khắp các làng quê. Con số thống kê số lượng bò chết của các cơ quan chức năng của địa phương đang "liên tục phát triển". Nếu như vào ngày 26/12, số bò chết ở Phú Yên chỉ mới gần 4.000 con thì 2 hôm sau (ngày 28/12), tăng vọt đến hơn 4.900 con. Không một địa phương nào là không có bò chết, chịu thiệt hại nặng nề nhất là các huyện Sông Hinh, Sơn Hòa, Tuy An và Sông Cầu.

Những con bò may mắn sống sót ở huyện Sông Hinh gầy trơ xương vì thiếu thức ăn. Ảnh: Thanh Niên

Theo tính toán của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên, đó chỉ mới là con số thống kê trong các hộ chăn nuôi gia đình chứ chưa có con số thống kê của các trang trại chăn nuôi bò trên toàn tỉnh. "Huyện có số bò chết cao nhất là Sông Hinh với 3.000 con; tiếp đến là Sơn Hòa: 1.160 con; Tuy An: 308 con và Sông Cầu: gần 100 con", bà Hà Thị Sương (Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên) cho biết.

Đa số bò chết là của các hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở địa bàn miền núi. Tại đây, hầu hết các hộ đều theo phương thức nuôi quảng canh. Bò được thả rông tự kiếm ăn ở những cánh rừng và những đồng cỏ tự nhiên. Thậm chí có hộ còn cho bò "định cư" luôn tại bãi chăn. Sáng thả bò đi ăn, chiều lùa về tập trung trong những cái rông được làm sơ sài chẳng che chắn gì. Đến mùa bão lũ thì "di dời" chúng lên những vùng đất cao.

Năm nay thời tiết quá bất thường, không ai ngờ là sẽ có mưa muộn và kéo dài nên bà con chủ quan chăn thả bò tại các vùng trũng sâu. Khi mưa lớn xảy ra, nước từ các con suối tuôn xuống gây lũ rất nhanh làm ngập các bãi chăn thả và các đồng cỏ. Đàn bò không còn gì ăn, lại phải chịu ngâm bụng dưới nước, dang lưng ngoài mưa trong suốt nhiều ngày giữa cái đói và rét.

Sông Hinh là huyện miền núi xa nhất tỉnh với hơn 80% dân số là người đồng bào các dân tộc thiểu số. Đây là địa phương có tổng đàn bò hơn 43.000 con. Số hộ nuôi từ 20 con đến 70 con chiếm đến 30%, có hộ nuôi đến 150 con. Tại huyện này có một xã hầu như đã bị "xóa trắng" đàn bò là xã Sông Hinh (3.000 con).

"Vào mùa khô, nước của Thủy điện sông Hinh cạn, bà con lùa toàn bộ bò qua bên kia sông chăn thả. Chỗ "trọ" của lũ bò chủ yếu là những tàn cây to chứ không chuồng trại gì nên khi mưa lũ kéo về, bò đành "bó chân" tại chỗ chịu đựng mưa, lạnh. Đồng cỏ thì bị ngập nước nên không có gì để gặm. Vì vậy đàn bò ở đây hầu như "tiêu" hết", anh Ma Rái (Chủ tịch Hội Nông dân huyện Sông Hinh) cho biết. Xã Sông Hinh là địa bàn xa nhất của huyện Sông Hinh và là nơi có nhiều hộ nuôi bò nhất huyện.

Tới ngày 29/12, đường đến xã Sông Hinh vẫn còn bị chia cắt do mưa lũ tàn phá. Nơi này vẫn trong tình trạng "ngoại bất nhập, nội bất xuất".

Một địa phương khác cùng cảnh với Sông Hinh là xã Buôn Diêm (615 con) và Buôn Bách (47). Nằm sát với thị trấn Hai Riêng nhưng để sang được đây phải đi trên một "con thuyền" làm bằng 4 cái thùng phuy rỗng nằm trong một cái rọ sắt, bên trên lát ván rộng khoảng 1,5 m2. Hai bên bờ sông Ea bia (nối thị trấn Hai Riêng với Buôn Diêm) có 2 thanh niên giữ 2 sợi dây thừng loại lớn. Và họ chính là "động cơ" đưa "con thuyền" qua lại.

Sau gần 10 phút vượt sông Ea Bia là tới Buôn Diêm. Anh Ma Rái (người địa phương cho biết): "Trước đây, cứ mỗi sáng sớm và mỗi chiều tối (thời điểm thả bò đi ăn và chăn bò về nhà) là con người chẳng thể chen chân được với lũ bò. Hầu hết đồng bào chúng tôi xem bò là tài sản "hộ thân". Có hộ cứ chịu sống kham khổ chứ không chịu bán bò mua sắm những vật dụng tiện nghi vì... tiếc. Vì vậy từ ngày giải phóng đến giờ, bò ông đẻ bò cha, bò cha đẻ bò con... cứ như vậy mà nhà nào cũng nhiều bò lắm. Nhưng nay thì chắc là không còn như thế nữa rồi".

Có lẽ là không còn như thế thật, vì lũ bò ở Buôn Diêm đã bị mưa lạnh "cướp" sạch. Hai bên con đường, dưới những ngôi nhà sàn mà những tấm ván vách còn ẩm nước xuất hiện lác đác vài con bò gầy trơ xương đang đứng liêu xiêu "nhá" những sợi rơm khô. Ma Rái đưa tôi đến nhà Ma Quyn. Hết bò, Ma Quyn đã vào rẫy bắp xem mưa lũ còn chừa lại gì để thu hoạch "mót" mang về cho gia đình... ăn Tết. Con gái Ma Quyn than thở: "Nhà tôi nuôi được 30 con bò. Đó là toàn bộ tài sản dành dụm được từ mấy chục năm nay của gia đình tôi. Bây giờ đã chết mất 22 con, 8 con còn lại cũng đã kiệt sức không biết có sống nổi không. Làm mùa có bắp, có lúa nhiều nhưng gia đình 11 nhân khẩu chúng tôi luôn phải nhịn ăn để mua bò về tăng đàn, để dành cho lúc ốm đau, cho lũ em học hành... Bây giờ coi như là không còn gì, nếu bò sống thì bán được đến từ 4 đến 8 triệu đồng/con, nhưng khi chết thì chỉ bán được có vài chục nghìn đồng/con. Ba tôi tiếc bò lắm nên cứ đòi chết theo bò".

Lời than thở của người láng giềng nhà Ma Quyn, bà Don Doanh (75 tuổi) nghe còn đẫm nước mắt hơn: "Thằng con tôi là Ma Doanh nuôi được 70 con bò. Nó không dám bán để tiêu mà "dành dụm" bò để đổi máy cày, máy cắt. Nhưng giờ đã chết mất 50 con. Từ có trong tay vài trăm triệu giờ chỉ cầm được vài trăm nghìn đồng". Vừa kể lể, Don Doanh vừa đi xuống phía dưới nhà sàn, chỉ tay vào một con bò đang nằm rũ dưới đất nói: "Con này cũng sắp chết nữa rồi, không biết chiều nay thằng Ma Doanh có "vác" con nào về nữa không...".

Tối 29/12, trên đường từ Sông Hinh về thành phố Tuy Hòa, dọc hai bên tỉnh lộ 645, nhiều hộ gia đình đang thắp đèn mổ thịt bò chết.

(Theo Thanh Niên)