Gà làng Hồ "qua mặt" bão cúm?
Các Website khác - 12/11/2005

(VietNamNet) - Ông Ninh (thôn Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh) quyết giữ kỷ luật sắt, không cho cả con cái lại gần khu nuôi gà. Hàng ngày, chỉ hai ông bà được vào chăm sóc. Các nhà khác cũng không cho người lạ vào chuồng gà.
 Xem videoclip tại đây

Hội trưởng Hội gà làng Hồ Nguyễn Đăng Chung tự tay chăm sóc đàn gà quý của mình- Ảnh: Thế Vinh

 
Nuôi để giữ giống là chính!

Chúng tôi về thôn Hồ (còn gọi là Lạc Thổ), nổi tiếng lâu nay với ''thương hiệu'' gà Hồ khi dịch cúm chưa mon men tới Bắc Ninh, dù đã tấn công 9 tỉnh thành.

Những bô lão đứng đầu làng cũng không thể biết giống gà quý có tự khi nào. Ai cũng chung một câu: ''Chúng tôi chào đời đã thấy giống gà này trong làng''.

Các cụ tự hào kể, nuôi gà, nuôi chim là thú chơi tao nhã ở làng này. Hầu như năm nào làng cũng tổ chức thi gà trong buổi lễ ''khao trầu'' vào ngày mồng 4 Tết. Con gà nào to nhất, bộ mã đẹp nhất được chọn để tế Thành hoàng làng.

Người nào có gà đoạt giải sẽ được thưởng nhiều tiền, dân làng kính nể. Cứ thế, gà được nuôi ngày một nhiều bằng cung cách cạnh tranh lành mạnh mỗi dịp lễ hội.

Ông Hội trưởng đầy lo âu trước bão cúm- Ảnh: Thế Vinh

Tương truyền, giống gà Hồ còn có một tên gọi khác là gà Tò. Cái tên gà Hồ bắt nguồn từ việc gắn với tên địa phương. Ngày ấy, dân Lạc Thổ chủ yếu sống bằng nghề làm hàng mã. Lúc rỗi rãi thì tiêu khiển đàn, sáo; nhưng hầu hết thời gian dành cho việc chăm sóc gà giống, vực chim bồ câu. Từ một thú chơi, niềm đam mê, dần trở thành nét truyền thống mang bản sắc riêng của làng. 

Tiếng lành vang xa, dân tứ xứ đổ về đây mong được tận mắt nhìn thấy giống gà đã từng là đặc sản dâng tiến vua. Ai đã từng thưởng thức món gà Hồ đều tấm tắc khen thịt thơm ngon, gà to.

Ông Nguyễn Thế Trà không cho ai vào khu nuôi gà của mình- Ảnh: Thế Vinh

Người già trong làng kể lại, giống gà quý này từng bị mai một trong thời gian dài. 10 năm nay, với sự giúp đỡ của Viện di truyền, Viện Chăn nuôi, gà Hồ được khôi phục và đang đà phát triển, nhân rộng.

Tiếng gà khoẻ mạnh đưa chúng tôi vào nhà Hội trưởng gà Hồ Nguyễn Đăng Chung. Mùa cúm năm ngoái, Hội gà làng Hồ được thành lập. Tham gia đợt đầu chỉ có mười hộ gia đình nuôi nhiều gà thuần chủng, có hứng thú, tâm huyết bảo tồn gà Hồ. Giờ hội đã có 22 hội viên.

Ông Chung cho biết, mùa dịch năm ngoái, ông cùng các thành viên thành lập 2 trạm kiểm soát để ngăn chặn việc vận chuyển gia cầm vào làng, ngừng cả việc mua bán trao đổi và không cho nguời ngoài vào các khu vực chăn nuôi.

Tối nào các thành viên của hội cũng đều tập trung tại nhà ông hội trưởng để báo cáo kết quả theo dõi đàn gà nhà mình, xem ti vi để bàn về tình hình diễn biễn cụ thể của dịch cúm qua từng ngày, từng giờ.

Soạn: AM 617123 gửi đến 996 để nhận ảnh này

Giữ tài sản của đất nước - Ảnh: Thế Vinh

Năm nay, hơn 2.000 con gà ở Hồ đã được tiêm phòng thành 2 đợt. Các chốt trực 2 đầu làng đang được lập, vôi bột đã đi mua về, chỉ việc rắc. Nhà nào cũng lo khi đại dịch đến. 

Ông Chung tâm sự: ''Chúng tôi nuôi chủ yếu là để chơi, để giữ giống cho nhà nước. Gà Hồ hiện nay đặc biệt quý hiếm, chúng tôi rất lo đối phó với đại dịch sắp tới. Nếu để gà chết thì chúng tôi và nhà nước cùng thiệt thòi..''.

Mấy tuần gần đây, khi thông tin dịch cúm đã xuất hiện ở Việt Nam, những hộ nuôi gà Hồ bắt đầu cẩn thận hơn trong phòng vệ. Người lạ không được bén mảng vào gần chuồng, gà được ra ngoài ít hơn. Thậm chí, trong một gia đình chỉ một vài người được chăm sóc gà.

Giữ tài sản làng đã khó...

Hội trưởng gà Nguyễn Đăng Chung kể chuyện, gia đình ông Nguyễn Văn Ninh nuôi 68 con gà giống. Từ năm ngoái đến năm nay ông Ninh giữ gà rất nghiêm; con cái cũng khó đến gần khu nuôi. Hàng ngày, chỉ ông và vợ thay nhau chăm sóc, dù vất vả, khó khăn hai vợ chồng già vẫn quyết giữ kỷ luật sắt này. 

Cả làng Hồ tìm cách chặn dịch cúm- Ảnh: Thế Vinh

Ông Nguyễn Thế Trà, Hội phó, được cho là một trong những người mê gà nhất làng. Năm ngoái, giữa mùa cúm, không tối nào ông ngủ ở nhà, dọn hẳn ra gác ở chốt chặn, quyết không cho gà lạ vào làng. Năm nay, cũng như cả làng, ông lo đến mất ăn mất ngủ vì hơn 20 con gà giống của mình.

Gà Hồ đẻ thưa, ít trứng, mỗi năm chỉ đẻ 2-3 lần, mỗi lần chỉ khoảng 12-13 quả trứng. Gà mẹ nặng nên khi ấp thường làm vỡ trứng, vì thế việc gìn giữ giống cũng rất khó khăn. Gà trống to có khi lên tới 5-6kg, gà mái 4-5kg. Giá bán ra cũng khá cao: gà mới nở có giá 15.000 đồng/con, gà một tháng rưỡi bán giá 25.000-30.000 đồng. Có khi một con gà trống to làm giống có thể bán với giá 500.000-700.000 đồng.

Thuyết phục mãi ông Trà mới vào chuồng mang con gà trống ''sổ cựa'' quý hiếm nặng đến 5,4kg của mình ra. Ông đau đáu ngắm chú gà quý. Ông và những hộ nuôi gà Hồ không thể không lo, dịch cúm năm nay khốc liệt hơn nhiều. Trong khi đó, phương pháp bảo vệ của dân làng vẫn rất thủ công.

"Mất gà, mất nghề, kinh tế thiệt hại không thấm tháp gì. Cái chính là chúng tôi cảm thấy có lỗi với tổ tiên, với đất nước. Chẳng may vì dịch mà đàn gà này bị tuyệt chủng thì cái ''thương hiệu'' gà Hồ tồn tại hàng ngàn năm nay sẽ chìm vào dĩ vãng'' - Các thành viên Hội gà làng Hồ không giấu được nỗi lo lắng khi đại dịch cận kề.

PV VietNamNet gặp cụ thân sinh ra Hội trưởng Nguyễn Đăng Chung, cụ Dần Thị Thêm. 80 tuổi, đời cụ chứng kiến bao thăng trầm của con gà Hồ ngay trên đất làng Hồ. Cụ kể, cứ đến tháng giêng âm lịch, gà làng được mang ra thi thố là ngày hội của cả vùng.

Tiêu chí chọn ''gà khoẻ, gà đẹp'' là mẫu mã, cân nặng và cách chăm sóc của chủ. Rồi cụ thở dài, mắt nhìn ngao ngán ra chuồng gà quý: ''Mấy năm nay, có dịch cúm nên làng mở hội gà nữa, nguy hiểm lắm...''.

''Tôi phải chuẩn bị gà con từ bây giờ cho chắc!''- Ảnh: Thế Vinh

Cụ Thêm lại nuối tiếc kể về con gà trống nặng nhất nhì làng cách đây một năm của nhà mình. Gây dựng mãi, nhà cụ nuôi được con gà 6kg. Có người đã trả đến 1 triệu đồng cả nhà nhất quyết không bán. Khi con gà vừa tròn 3 tuổi thì đột nhiên bị nổ một mắt.

Các cán bộ thú y của ĐH Nông nghiệp I lặn lội mang thuốc men, dụng cụ về chữa, khoé hẳn mắt bị nổ đi. Cả nhà cụ Thêm vui mừng tiếp tục nuôi con gà ''chột''. Nhưng chỉ được vài tháng sau, nó bị nổ nốt mắt còn lại và người nhà đành lòng làm thịt. Cụ Thêm nhớ lại: ''Tiếc lắm, mãi mới gây dựng được con trống quý như thế. Nhà tôi còn định nhồi bông nó làm kỷ niệm...''.

Đối với người dân làng Hồ, gà là niềm vui, là tài sản- Ảnh: Thế Vinh

Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Thế Hùng Chủ tịch UBND Thị trấn Hồ cho biết, thị trấn đã đầu tư kinh phí một cách trọng tâm cho những hộ nuôi gà Hồ giống để họ có điều kiện quản lý, bảo vệ đàn gà.

Ngoài kinh phí thường xuyên để phòng dịch, thị trấn còn hỗ trợ cho các hộ nuôi mỗi một con gà hàng tháng được 10-15 ngàn đồng để mua thức ăn riêng cho loại gà này. Còn thuốc để tiêm phòng là hoàn toàn miễn phí.

Gần đây, cứ một tháng thị trấn cho tiêm 3 lần và mỗi tuần cho phun phòng dịch 2 lần. Viện Chăn nuôi cũng phối hợp với Hội gà làng Hồ cập nhật những tin tức mới nhất về cúm gia cầm cho bà con biết.

''Chúng tôi cũng khuyến khích người dân nhân giống gà quý này ra và không bán tự do trên thị trường. Về tình hình chung, chúng tôi thấy hết sức lo ngại, mặc dù trong thời gian qua chúng tôi đã có những biện pháp phòng vệ hiệu quả nhưng chưa thể nói trước được vì tình hình dịch ở VN và thế giới rất căng thẳng...'' - ông Hùng nói. 

  • Thụy Du