Nhập khẩu muỗi
Các Website khác - 22/08/2005

Tháng 8/2005 một bao ấu trùng muỗi bò lổn ngổn được đưa từ Ukraina, qua mặt cơ quan kiểm dịch vào TP.HCM chào hàng... thức ăn cho cá.

Soạn: AM 523871 gửi đến 996 để nhận ảnh này
Muỗi Chironomid

Nhìn bịch hàng mẫu với những con ấu trùng bò lổn ngổn, không ai không rợn người. Người chào hàng, anh B. giới thiệu đây là ấu trùng muỗi chironomid ở Ukraina, làm thức ăn cho cá cảnh rất tốt. Lấy làm lạ, tôi hỏi: "Làm sao anh đem được cái này vào thành phố?". Anh B. thản nhiên: "Vô tư!".

Nghiên cứu từ Internet, tôi biết được đây là ấu trùng của một loài muỗi  lớn, có thể sống ngay cả những vùng có nhiệt độ thấp. Muỗi chironomid đẻ trứng trong nước. Ấu trùng dài  đến 20 mm. Ấu trùng thường bám vào các loài cá để sống ký sinh, gây bệnh chủ yếu trong vùng mang cá. Hiện ở nước ta, chưa có thông báo rộng rãi kết quả nghiên cứu về loài muỗi này, nhưng dứt khoát, cũng như nhiều loài côn trùng khác, muỗi chironomid cũng là khâu trung gian gây, truyền bệnh.

Việc "lấy mẫu", "đi kiểm" khó hiểu

Từ câu chuyện nhập khẩu muỗi  "vô tư" của anh B., tôi lại chạnh nghĩ về những lần chính tôi nhập cá giống. Với tư cách là Chủ nhiệm CLB Cá cảnh TP.HCM trước đây, tôi đã hai lần từ Thái Lan và Malaysia  trở về với một ít cá đĩa giống với mong muốn lai tạo giống mới thay thế cho những dòng cá vốn có nguy cơ suy thoái trong nước. Mỗi con cá giống đương nhiên có giá không thấp so với thu nhập của người nuôi cá cảnh, vậy mà nhân viên Chi cục Kiểm dịch thuộc Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại sân bay Tân Sơn Nhất đều lấy mỗi thứ một con để "đi kiểm", số con giống còn lại thì cho qua tuốt! Họ đem những con cá giống có giá trị cao của tôi "đi kiểm" như thế nào thực tình tôi không biết được, và đương nhiên những con cá ấy không bao giờ được hoàn trả cho chủ... Thật là một việc làm khó hiểu!

Không chỉ gì riêng tôi, anh T. - một doanh nhân kinh doanh tôm thẻ giống có công ty nằm ở đường Trần Bình Trọng, Q.5, TP.HCM cũng cho tôi biết anh ta không lần nào nhập tôm giống lại không bị "lấy mẫu", cứ khoảng mười con lấy một con. Mà mỗi con tôm giống như thế có giá trị đến cả ngàn USD, thử hỏi có nhà nhập khẩu con giống nào chịu cho thấu?

Chi cục lấy mẫu này để làm gì? Tôi hỏi và được trả lời: lấy mẫu để kiểm nghiệm. Còn kiểm nghiệm ở đâu, bằng cách nào, tại sao chỉ "lấy mẫu" rồi miễn cho phần còn lại, nếu phần còn lại có dịch bệnh thì sao?...  thì không có câu trả lời.

Cơ quan y tế khẩn cấp vào cuộc !

Sau báo chí phản ánh, ngày 20/8, đại diện Sở Y tế TP.HCM gồm có Phòng Nghiệp vụ Y; Phòng Thanh tra cùng chuyên viên phụ trách côn trùng của Trung tâm Y tế dự phòng. Bác sĩ Phan Văn Nghiệm - Trưởng Phòng nghiệp vụ Y (Sở Y tế) nhìn nhận: "Rất hoan nghênh tác giả bài viết cùng Báo Thanh Niên đã sớm đưa thông tin về "mặt hàng" rất mới này. Cho dù chưa biết loại muỗi này có gây bệnh hay không, nhưng về công tác phòng bệnh, ngành y tế hết sức quan tâm vụ này, bởi nó có liên quan đến sức khỏe người dân".

Theo ông Lê Đình Dũng, chuyên viên phụ trách Phòng thí nghiệm côn trùng học (thuộc Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM) thì trong 500 loại muỗi mà Trung tâm Y tế Dự phòng thành phố "nắm" lâu nay không có loại nào là Chironomid. "Lâu nay chúng tôi chưa nghe, cũng như chưa thấy loại muỗi này. Tôi cũng đã liên lạc với Viện Pasteur TP.HCM để nắm thêm thông tin về Chironomid, nhưng Viện Pasteur cho biết họ cũng chưa nghe nói về Chironomid" - ông Dũng nói.

Làm việc với đại diện cơ quan y tế, tác giả bài báo, ông Nguyễn Văn Lãng (Chủ tịch Hội Cá cảnh TP.HCM) cũng cho biết thêm, người đến chào hàng Chironomid với ông đã "đựng" Chironomid trong một tờ giấy báo... âm ẩm, "thấy nó lúc nhúc ghê quá, tôi đã đốt bớt, chỉ giữ lại một ít mẫu để cung cấp cho cơ quan chuyên trách". Ông Lãng cũng cho biết, người chào hàng đã đặt vấn đề với ông là nếu nhận hàng thì họ sẽ cho... sấy khô ấu trùng muỗi Chironomid rồi mới đưa về Việt Nam. Tuy nhiên theo ông Lê Đình Dũng, thông thường người ta không mang ấu trùng từ nước ngoài về, mà họ mang về còn ở giai đoạn trứng, bởi dễ bảo quản và gọn nhẹ. "Thường người ta gắn trứng trên một tờ giấy, mỗi một tờ giấy khổ A4 có thể chứa được hàng triệu cái trứng" - ông Dũng nói.

Trả lời câu hỏi của chúng tôi chung quanh việc muỗi Chironomid có gây tác hại cho người không? Ông Lê Đình Dũng thừa nhận: "Chúng tôi chưa thể trả lời rằng Chironomid là muỗi có gây bệnh hay không, vì là loại muỗi rất mới, nên cần phải qua định loại mới biết được". Tuy nhiên ông Dũng đặc biệt lưu ý là có những loại côn trùng, loại muỗi khi sống ở vùng này, nước này... không gây bệnh, nhưng đưa đến những vùng khác, nước khác thì lại gây bệnh. Vì thế cần phải hết sức thận trọng phân loại.

Sau khi nắm toàn bộ những thông tin sát thực về việc ấu trùng muỗi Chironomid được... nhập khẩu trót lọt vào TP.HCM, đại diện Sở Y tế tỏ ra rất lo ngại, không biết "người mang ấu trùng muỗi Chironomid từ Ukraina về có đem chào hàng ở những nơi khác hay không?"; và cũng "không biết trong lúc ông Lãng giữ ấu trùng thì có con nào thành muỗi và bay ra bên ngoài không?"... Vì nếu như thế thì sẽ làm phát tán Chironomid ra cộng đồng.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Lãng đã trấn an rằng, người chào hàng chỉ mang duy nhất một mẫu về và đem thẳng đến cho ông thôi. Cũng như trong quá trình cất giữ (10 ngày), không có ấu trùng nào phát triển thành muỗi Chironomid bay ra ngoài cả, vì ông đã cho vào tủ lạnh, nên ấu trùng đã chết hết!

Ngay sau buổi làm việc, ông Lãng đã bàn giao toàn bộ ấu trùng muỗi Chironomid cho đại diện Sở Y tế để cơ quan này đưa đi phân loại, định loại. Theo ông Lê Đình Dũng, thường thì thời gian định loại này mất khoảng 1 tuần, nhưng trong trường hợp này do ấu trùng đã chết nên "không biết có làm được hay không?".

Tuy nhiên vấn đề đáng lo ngại trước mắt là qua vụ này đã chứng tỏ công tác kiểm dịch của cơ quan chức năng tại khu vực các cửa khẩu còn quá lỏng lẻo. Nếu như Chironomid là loại muỗi gây bệnh và đã kịp phát tán ra bên ngoài cộng đồng thì chẳng ai lường hết được mối nguy hại cho sức khỏe của người dân sẽ đến mức nào?

(Theo Thanh Niên)