Công nghiệp ôtô kiếm lời chỉ với 30% công suất
Các Website khác - 29/03/2006

10 năm hoạt động, ngành công nghiệp xe hơi nội địa không có gì nổi bật, ngoại trừ việc nhiều xưởng sản xuất được dựng lên chủ yếu để lắp ráp, gia công. Người yêu nghề thì buồn bã nghĩ ôtô VN đã gài số lùi, dù được bao bọc lâu nay.

Suốt một thời gian dài được Nhà nước bảo hộ, các nhà máy sản xuất xe hơi vừa làm vừa chơi, hoạt động chẳng mấy khi vượt 30% công suất. Ấy vậy mà các liên doanh vẫn ăn nên làm ra. Số liệu của Viện Nghiên cứu chiến lược chính sách công nghiệp cho thấy, tính đến năm 2002, khi tổng số xe lắp ráp khoảng 78.300 chiếc, các liên doanh đã lãi 24,4 triệu USD. Một chuyên gia trong ngành công nghiệp ôtô nhận xét rằng: “Chỉ có ở Việt Nam mới có chuyện sản xuất 30% công suất mà có lãi”.

Bộ Công nghiệp khuyến khích các nhà sản xuất ôtô Việt Nam tập trung phát triển những mẫu xe tải thông dụng. Song ngay ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc Vinamotor (chuyên sản xuất xe buýt và là một trong 4 tổng công ty được hy vọng là trụ cột của công nghiệp ôtô Việt Nam) cũng thừa nhận, công nghiệp ôtô không thể dựa vào những mẫu xe công ty đang sản xuất, chúng chỉ phục vụ ở một giai đoạn nào đó mà thôi.

Hoàn thiện ô tô buýt để đưa ra thị trường. Ảnh: Lưu Đức.

Theo lời một chuyên gia giàu kinh nghiệm, người tiêu dùng Việt Nam đã "lặng lẽ" làm giàu cho các liên doanh, và thời điểm hiện tại đã quá muộn để hình thành một nền công nghiệp xe hơi.

Nội địa hóa thất bại

Để bảo hộ được cho ngành công nghiệp ôtô non trẻ trong nước mà vẫn phù hợp với tiến trình hội nhập kinh tế thế giới, Chính phủ đã gia hạn thời gian áp dụng biện pháp ưu đãi, bảo hộ theo lộ trình giảm dần, và dự kiến sẽ bỏ hoàn toàn vào năm sau. Thế nhưng đến nay, ngành công nghiệp sản xuất phụ tùng xe ôtô hầu như vẫn chưa có. Tỷ lệ nội địa hóa đạt không tới 20%, dù các nhà sản xuất ôtô đã cam kết sẽ đạt tỷ lệ từ 30-40% sau 10 năm đầu tư vào Việt Nam.

Mới cắt băng khánh thành nhà máy sản xuất ôtô tại Củ Chi với tổng công suất 4.000 xe/năm, Phó tổng giám đốc Tổng Công ty cơ khí giao thông vận tải Sài Gòn (Samco) Trần Quốc Toản nói với VnExpress rằng, các xe buýt nhãn hiệu này đã đạt được tỷ lệ nội địa hóa đến 40%. Tuy nhiên theo các chuyên gia trong ngành, việc chế tạo ôtô Samco chỉ mới dừng lại ở khả năng đóng thùng xe trên khung gầm nhập từ nước ngoài. Samco cũng sản xuất được một số phụ tùng xe nhưng đều là linh kiện nhỏ như ghế, kính...

Ông Udo Loersch, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) cho hay, muốn giảm giá xe chỉ có thể dựa vào cách cắt giảm chi phí sản xuất và tăng linh kiện nội địa hóa, nhưng cũng thật khó thực hiện vì thị trường đang bị thu hẹp dần.

Thừa nhận thực tế này, Thứ trưởng Công nghiệp Đỗ Hữu Hào cho rằng, giá xe nội địa đang có kiểu "tát nước theo mưa". Chẳng hạn với mức thuế hiện tại giá xe nhập khẩu lên tới 50.000 USD chiếc, chẳng tội gì cùng model đó mà liên doanh chỉ bán có 30.000 USD. Ông Thứ trưởng quy trách nhiệm cho giá xe cao, sản lượng tiêu thụ ít, nhiều doanh nghiệp cùng khai thác là các nguyên nhân chính khiến cho chính sách tăng hàm lượng nội địa hóa thất bại.

Sản xuất thùng xe tại Nhà máy ô tô Samco. Ảnh: Lưu Đức.

Công nghiệp ôtô: Cần nhưng chưa biết xây bằng cách nào

Thất bại trong việc thúc đẩy tỷ lệ nội địa hoá, trong khi trên bàn đàm phán gia nhập WTO, các đối tác o ép rất mạnh về thuế, nhà quản lý buộc phải tìm cách mở cửa thị trường để điều tiết giá. Các biện pháp mới đưa ra đang buộc xe hơi trong nước giảm giá, khuyến mãi.

Tuy nhiên, nguyên thứ trưởng Bộ Công nghiệp Nguyễn Xuân Chuẩn cho rằng nhất thiết vẫn phải có công nghiệp ôtô. Theo ông, mở cửa là cách thúc đẩy thị trường phát triển, buộc những doanh nghiệp yếu kém rút khỏi cuộc chơi. "Song không thể nào một đất nước có gần 100 triệu dân lại không có ngành công nghiệp ôtô", ông Chuẩn dứt khoát.

Theo Viện Nghiên cứu chiến lược chính sách, Bộ Công nghiệp, từ nay đến năm 2010, Việt Nam sẽ đầu tư 18.000 tỷ đồng (khoảng 1,16 tỷ USD) để phát triển ngành công nghiệp ôtô trong nước. Còn thứ trưởng Hào thì quyết tâm bằng mọi cách đưa ngành này phát triển, bởi nếu chỉ dựa vào nhập khẩu, sẽ khó cân đối ngoại tệ khi cần tới hàng tỷ USD chi ra để nhập xe.

Ông Hào thừa nhận, ngành ôtô Việt Nam đang ở vòng luẩn quẩn, khó có thể đổ lỗi cho lý do nào. Mặt khác, quy hoạch công nghiệp ôtô hoàn toàn phụ thuộc vào quy hoạch giao thông, nhưng công tác này lại chưa được điều chỉnh. Hà Nội và TP HCM thiếu chỗ đỗ xe tới mức đã phải để cả trên hè đường. Do hạn chế này, quy hoạch ôtô đưa ra con số tăng trưởng 20-25%, nhưng vướng giao thông, thực tế chỉ tăng được 15-16%.

Thứ trưởng cho hay, Bộ Công nghiệp ủng hộ mức thuế tuyệt đối do Bộ Tài chính đưa ra, song khó mà đánh giá liệu xe cũ có chiếm ưu thế so với xe nhập khẩu hay không, bởi giới buôn xe có muôn vàn thủ thuật tô điểm cho xe thành xịn. Theo ông, về lý thuyết, Việt Nam hiện có thể giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu để kích cầu và buộc các liên doanh hạ giá xe, tăng quy mô thị trường và tỷ lệ nội địa hóa, nhưng sự yếu kém về quy hoạch giao thông lại đang trói buộc sự phát triển của ngành.

Phan Anh - Việt Phong

Ý kiến của bạn

Theo dòng sự kiện:
Chính thức cho phép nhập ôtô cũ (13/02)
Chưa áp thuế mới, ôtô mỗi nơi mỗi giá (27/12/2005)
Chính thức giảm thuế nhập khẩu ôtô (27/12/2005)
Tăng giá xe, VAMA có thể bị phạt theo Luật Cạnh tranh (06/12/2005)
Giá xe do thị trường quyết định (09/11/2005)
Xem tiếp»