Dệt may, da giày mất đơn hàng vì thiếu lao động
Các Website khác - 10/10/2005

Tình trạng khan hiếm lao động của 2 ngành công nghiệp mũi nhọn dệt mày và da giày đã khiến doanh nghiệp lao đao gần cả năm nay. Ra sức tuyển dụng nhưng nhà sản xuất vẫn khó có thể lấp được lỗ hổng, trong khi khách e ngại sự bất ổn về lao động sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đơn hàng nên chưa ký hợp đồng.

Công nhân đang làm việc tại một chuyền của Công ty may Song Ngọc. Ảnh: T.V.

Giám đốc Công ty TNHH sản xuất giày Liên Anh, bà Trương Thị Thúy Liên cho biết trước đây, công ty chỉ cần treo bảng hoặc liên hệ với các trung tâm 1, 2 ngày sau đã có trên dưới 50 người tới nộp hồ sơ xin việc. Nhưng đến thời điểm này, tình thế đã đổi ngược, doanh nghiệp chưa đón được người mới thì người cũ đã bỏ đi, với hàng nghìn lý do khác nhau.

Từ đầu năm nay, Liên Anh thiếu trên dưới 25% lao động. Công ty đưa ra nhiều ưu đãi, nhưng tuyển được 15 người thì 2 ngày sau có 10 người xin nghỉ. Bà Liên tâm sự: "Các đơn hàng mùa đông công ty ký với đối tác châu Âu bị trễ hẹn, thậm chí phải bồi thường, do công nhân nghỉ đột xuất. Liên Anh liên tục đăng quảng cáo tìm nhân công, kể cả cho người về tỉnh để tuyển dụng nhưng vẫn không đáp ứng kịp".

Ông Nguyễn Đức Hoan, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may và Thêu đan TP HCM (Agtek), kiêm giám đốc Công ty may Song Ngọc cho biết, đa số các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn đang thiếu hụt lao động trầm trọng. Riêng Song Ngọc, do không có lao động, phải về tận Huế, Quảng Ngãi để tìm người. Tuy nhiên, số lao động tuyển được đều chưa có tay nghề, công ty phải đào tạo ít nhất trong thời gian 3 tháng. Ngoài tiền trợ cấp ăn ở, mỗi công nhân được một khoản lương tối thiểu 500.000 đồng/tháng. Sau đó, thu nhập của lao động được tính theo sản phẩm, trung bình trên 1 triệu đồng/tháng (mỗi ngày làm 8 tiếng).

Tuy nhiên, số công nhân ở lại làm việc sau khóa đào tạo chỉ còn một nữa so với lúc đầu tuyển vào, số khác chỉ ở lại một thời gian ngắn là rời bỏ công ty. Ông Hoan cho rằng, nguyên nhân chính khiến họ không mặn mà với ngành may là định kiến của xã hội. Quan điểm của nhiều người coi ngành may là ngành vắt kiệt sức lao động nhưng thu nhập thấp. Trong khi đó, giá gia công và bán ra đối với sản phẩm dệt may, da giày trên thế giới vẫn không tăng, còn giá cả thị trường nội địa tiếp tục nhảy vọt. So với Trung Quốc, giá nhân công VN rẻ hơn nhưng chi phí sản xuất cao, mà giá gia công lại thấp.

Cùng một chiếc áo làm bằng chất liệu lông ngỗng, VN gia công cho nhà nhập khẩu Columbia chỉ 3 USD/chiếc. Nhưng nếu VN có sẵn nguyên phụ liệu để sản xuất thì giá bán ra là 30 USD. "Như thế, lợi nhuận thu về nhiều hơn so với gia công, chắc chắn lương nhân công cũng được trả cao. Xét cho cùng, không chỉ riêng ngành may mà bất cứ ngành nào nếu chỉ làm gia công thì khó có thể thu nhập cao", ông Hoan nói.

Theo bà Liên, nếu tình trạng thiếu lao động kéo dài, doanh nghiệp sẽ mất uy tín với đối tác, mất luôn cả đơn hàng xuất khẩu cho mùa vụ năm sau. Khách hàng rất chú trọng đến tình hình lao động sản xuất ở các xí nghiệp, nhất là các đối tác Mỹ, EU. Họ e ngại tình trạng công nhân nghỉ việc thất thường khó đảm bảo chất lượng đơn hàng. "Nhiều khách hàng vẫn đang theo dõi diễn biến lao động của dệt may, da giày nên chưa ký hợp đồng cho năm tới. Ngược lại, những người đã ký, trước khi đặt bút đều yêu cầu nhà sản xuất cam kết ổn định lao động. Điều này đã làm cho doanh nghiệp băn khoăn", bà Liên nói.

Ông Hoan nhận định, một số doanh nghiệp có nguy cơ bị phá sản vì thiếu người sản xuất. Hiện nay, do quá cần lao động, các công ty đưa ra nhiều ưu đãi thu hút người khiến tình hình ngày càng trở nên phức tạp. Trong khi đó, khách hàng luôn đòi hỏi nhà sản xuất phải đảm bảo tính ổn định về nhân sự. Bất ổn nhân sự sẽ khiến nguy cơ bác bỏ việc ký hợp đồng của đối tác nhiều hơn. "Khách hàng Mỹ đã hỏi thẳng chúng tôi, công ty có đủ người để sản xuất khi nhận đơn hàng. Hiện các đối tác Mỹ xem tình hình lao động ngang bằng với quota dệt may. Nếu doanh nghiệp có quota nhưng thiếu lao động họ vẫn không đặt hàng ", ông Hoan giải thích.

Trao đổi với VnExpress, giám đốc điều hành Phòng Thương mại Mỹ tại TP HCM (Amcham) Herb Cochran cho biết, nhiều nhà nhập khẩu Mỹ đang than phiền về tình hình bất ổn nhân sự trong các xí nghiệp may mặc VN. Họ cho rằng trong một chuyền may chỉ cần 1 hoặc 2 người công nhân chưa quen việc sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc thay đổi công nhân liên tục không ít thì nhiều khiến hàng hóa trong chuyền bị đảo lộn. Đường kim, mũi chỉ của những người mới vào nghề không thể so sánh với công nhân kinh nghiệm làm việc lâu năm.

Nguyễn Thùy