Không thể mãi 'nhốt' giá
Các Website khác - 17/08/2005

Tăng giá xăng dầu là điều bất khả kháng, trước sau cũng phải làm. Giá cả các mặt hàng thiết yếu khác cũng không thể kìm lâu bởi nếu cứ "nhốt" mãi bằng biện pháp hành chính, hậu quả rất khó lường cho những tháng đầu năm sau.

Nỗi lo tăng giá đe dọa đến từng bữa ăn của người dân.

Ông Trần Đình Thiên, chuyên gia kinh tế vĩ mô Viện Kinh tế Việt Nam tỏ ra sốt ruột trước diễn biến của các mặt hàng trong nước và thế giới. Theo ông, hiện nay, giá dầu thế giới đang tăng cao, khả năng nâng giá bán lẻ trong nước đang là vấn đề cấp bách, nếu tiếp tục nhốt giá thì sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Để giữ chỉ tiêu, Chính phủ có thể kìm chế giá các mặt hàng thiết yếu thậm chí không điều chỉnh giá dầu. Tuy nhiên, có thể nhìn thấy rất rõ nhân tố tác động đến lạm phát hiện nay là giá vàng và lãi suất. Bởi thực tế tác động chung đến chỉ số giá thì không chỉ có xăng, dầu mà lãi suất ngân hàng (đầu vào của mọi sản phẩm) đã tăng cao nên ảnh hưởng cũng rất lớn.

Đồng tình với quan điểm này, Giám đốc Ngân hàng thế giới tại VN ông Klaus Rohland cho rằng, VN đang phải đối mặt với nguy cơ lạm phát tăng cao do tác động trực tiếp bởi giá dầu thế giới, hạn hán, cúm gà và giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Trong bối cảnh này, VN không còn cách nào khác là buộc phải điều chỉnh giá bán lẻ giá xăng trong nước. Còn dầu - đầu vào của nhiều ngành nghề sản xuất cần phải thận trọng và có đối sách phù hợp nếu không sẽ tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế.

"Có thể nhận thấy rõ là việc điều chỉnh giá xăng dầu trong nước có thể giúp chính phủ tăng nguồn thu thuế VAT và thuế tiêu thụ đặc biệt. Đồng thời, nó cũng giúp các nhà cung cấp xăng dầu nội địa được lợi hơn, ngược lại chính phủ cũng có thể thu được nhiều thuế thu nhập hơn", ông nhận xét. Theo ông, nếu giá xăng dầu nội địa thấp hơn quá nhiều so với giá thế giới, lúc đấy các doanh nghiệp cung cấp xăng dầu sẽ bị thua lỗ và nhà nước sẽ phải chi ngân sách để bù lỗ cho họ. Như vậy, nếu VN trì hoãn việc điều chỉnh giá xăng dầu trong nước thì thu ngân sách sẽ bị giảm và chi tiêu sẽ tăng lên.

Kịch bản tăng giá của các mặt hàng thiết yếu sau mỗi lần điều chỉnh giá xăng dầu cũng được các chuyên gia đề cập. Tiến sỹ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế Ban nghiên cứu của Chính phủ cho rằng, việc tăng giá xăng dầu là bất khả kháng vì VN phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Và để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đề ra chỉ còn cách tăng GDP lên cao hơn kế hoạch song từ nay đến cuối năm khó có thể thực hiện được.

Điều khiến các chuyên gia lo ngại hiện nay vẫn là nếu tiếp tục "nhốt" giá thì hậu quả sẽ rất khó lường. Theo ông Doanh, nếu tiếp tục dùng các biện pháp hành chính để kìm chế tốc độ tăng giá trong năm nay thì đến đầu năm sau một loạt mặt hàng có thể tăng vọt, trước mắt là xi măng sau đó giá cước vận tải, hàng không, sắt thép phân bón.

Theo ông việc trước mắt và lâu dài Nhà nước phải đứng ra tuyên truyền vận động thực hiện tiết kiệm sử dụng hiệu quả nhiên liệu và thực hiện các biện pháp mạnh. Ngay như Nhật là nước giàu như vậy mà Thủ tướng còn hạn chế mặc comple, cà vạt để giảm tiêu dùng năng lượng. Nhiều nước cũng hô hào dùng xe đạp để giảm chi phí nhiên liệu.

"Trong bối cảnh cấp bách này không còn cách nào khác chúng ta phải làm phép đánh đổi. Nới nỏng giá để ở mức có thể kiểm soát, đảm bảo được cân đối nền kinh tế. Nếu chúng ta càng nén thì nguy cơ lạm phát càng cao", ông Trần Đình Thiên nói.

Theo ông, khi giá xăng dầu điều chỉnh, nhiều loại giá khác như giá điện, giá xi măng không được tăng thì lại là mất ổn định, nó kéo giãn khoảng cách giá giữa các sản phẩm, như một chiếc lò xo bị kéo giãn ra. Do vậy, để nền kinh tế tăng trưởng có chất lượng thì đồng vốn bỏ ra phải hiệu quả, giá cả sẽ do thị trường điều tiết và khi ấy, doanh nghiệp sẽ biết rõ thực lực của nền kinh tế để có chiến lược kinh doanh hiệu quả.

"Trong bối cảnh giá hiện nay chưa ai làm phép so sánh xem con số 6,5% tốt hay 8-9% tốt. Tuy nhiên, nếu hy sinh chất lượng, hiệu quả tăng trưởng để đạt mục đích là không nên. Bởi nếu gắn với vấn đề lạm phát thì nếu lạm phát không tăng nhiều trong năm nay, nó lại tăng mạnh trong năm sau, thiệt hại cũng rất lớn. Đó là chưa kể khi kìm chế giá, tình hình buôn lậu gia tăng gây tổn thất rất lớn cho Nhà nước", ông nhấn mạnh.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Ngân sách Tào Hữu Phùng cũng cho rằng đã đến lúc VN cần có những nghiên cứu cụ thể về tác động của việc tăng giá dầu đối với tăng trưởng kinh tế bằng các con số cụ thể. Từ đó có những chính sách vĩ mô phù hợp chứ không chỉ là các đánh giá lẻ tẻ như hiện nay. Thực tế ở nhiều nước người ta đã tính toán được khi sức mua giảm 1% thì tăng trưởng kinh tế giảm tương ứng là bao nhiêu để điều chỉnh lãi suất điều hành tiền tệ thích ứng.

Chuyên gia tài chính Deepak C.Khanna trong một hội thảo gần đây cho rằng thế giới đang tìm cách sống chung với nhiên liệu đắt đỏ. Ngay cả các nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, EU cũng tỏ ra không mấy sốt sắng can thiệp vào giá dầu thế giới, trong khi bằng cách thay đổi lượng dự trữ của mình Mỹ có thể làm thị trường dịu lại. Điều này chứng tỏ tốc độ tăng trưởng kinh tế của các cường quốc tuy bị ảnh hưởng nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu họ đã đề ra. Với những nền kinh tế đang phát triển như VN, tăng giá dầu không gây sốc ngay lập tức mà sẽ tác động từ từ, gây sức ép lên lạm phát. Tuy nhiên với chỉ số trên dưới 7% như hiện tại các nhà điều hành chính sách tiền tệ chưa cần thiết phải thực hiện thắt lưng buộc bụng kiểm soát chặt đầu ra.

K.D.