'Tạm ngưng ký hợp đồng xuất khẩu gạo là hợp lý'
Các Website khác - 14/10/2005

Nhằm đảm bảo an ninh lương thực, sẵn sàng cứu đói cho những vùng lũ lụt, Bộ Thương mại vừa đề nghị Chính phủ xem xét, có thể từ nay đến cuối năm sẽ ngừng ký thêm các hợp đồng xuất khẩu gạo mới. Có ý kiến sợ doanh nghiệp bị tồn kho, nhưng phần lớn cho rằng quyết định này là hợp lý.

Thu hoạch lúa mùa.

Trước mắt, Bộ Thương mại đề xuất giữ lại 300.000 tấn gạo dự trữ an ninh lương thực từ nay đến tháng 11, đồng thời đề nghị các doanh nghiệp tạm thời không nên ký thêm những hợp đồng xuất khẩu gạo cho đến khi có quyết định chính thức của Chính phủ. Trong khi đó đến thời điểm này, các doanh nghiệp trong cả nước đã xuất khẩu 4,5 triệu tấn gạo - vượt chỉ tiêu năm 2005 và cao hơn mức xuất khẩu gạo của cả năm 2004. Bộ trưởng Nông nghiệp Cao Đức Phát cho rằng, nếu các doanh nghiệp tiếp tục xuất khẩu gạo, sẽ không an toàn cho an ninh lương thực quốc gia.

Theo ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN, việc Bộ Thương mại đề xuất Chính phủ chỉ cần giữ lại 300.000 tấn gạo dự trữ an ninh lương thực của Tổng Công ty lương thực miền Nam (Vietfood) được hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu gạo cho là hợp lý.

Trước đó, Vietfood đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ thành lập hai đoàn kiểm tra để khảo sát thực tế những thiệt hại về sản xuất ở phía Bắc sau cơn bão số 7, cũng như lượng gạo tồn kho, tình hình sản xuất ở các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long. Theo Vietfood, hiện tại gạo tồn kho ở các doanh nghiệp tương đối lớn, khoảng 900.000 tấn, và các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long cũng đang tiếp tục thu hoạch lúa vụ hè thu.

Trong khi các tỉnh miền Bắc gặp thiên tai ngay trước khi thu hoạch lúa mùa nên chịu nhiều thiệt hại, thì đến nay gần như 3/4 vùng ĐBSCL đã thu hoạch xong lúa vụ hè thu. Tỉnh Cần Thơ đã hoàn tất vụ mùa trước khi nước lũ đổ về, trong khi tỉnh Tiền Giang "gom" xong 500.000 tấn lúa, chỉ còn khoảng 40.000 ha lúa ở phía Đông tỉnh - là nơi không bị ảnh hưởng lũ đầu nguồn - chuẩn bị thu hoạch nên không đáng lo ngại thiên tai.

Một số tỉnh khác như Bạc Liêu, Sóc Trăng đang bước vào thu hoạch lúa mùa. Theo đánh giá của một số chuyên gia kinh tế tại TP HCM, như vậy lúa hàng hóa vẫn có mặt trên thị trường, biến động giá lúa gạo sẽ không xảy ra và nguồn cung cấp lúa gạo nhằm thỏa mãn yêu cầu phải đạt 600.000 tấn để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia cũng rất ổn định.

Tuy nhiên, ông Phong đề nghị tùy theo điều kiện của từng doanh nghiệp mà cần có chính sách xuất khẩu gạo cho hợp lý. "Nếu tạm ngưng ký hợp đồng sẽ không thực sự tốt cho các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập", ông Phong nói. Theo giải thích của ông Phong, nếu cứ lặp đi lặp lại tình trạng ngưng xuất khẩu đột xuất như thế này nhiều lần trong năm, các doanh nghiệp của VN sẽ gặp khó khăn trong hoạt động và đàm phán hợp đồng cũng như khó giữ chân khách hàng lâu dài.

Song, ý kiến của lãnh đạo các Sở nông nghiệp tỉnh ở Đồng bằng Sông Cửu Long thì khẳng định, nếu chỉ tạm ngưng ký hợp đồng trong thời gian ngắn và đã báo trước "tinh thần" cho doanh nghiệp thì tình trạng tồn kho không đáng ngại. "Trường hợp có tồn kho thì doanh nghiệp vẫn có thể chờ trong thời gian ngắn để tiếp tục xuất khẩu cũng không ảnh hưởng nhiều", Giám đốc Sở nông nghiệp tỉnh Cần Thơ Nguyễn Thanh Sơn cho VnExpress biết.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tiền Giang Nguyễn Văn Khang cho rằng: "Hiện nay lượng gạo xuất khẩu cả nước gần như đã đạt chỉ tiêu kế hoạch năm, trong khi một số tỉnh phía Bắc sắp tới có thể cần tiếp viện nên việc tạm ngưng xuất khẩu thời gian ngắn để xem xét hỗ trợ cần thiết không ảnh hưởng nhiều đến doanh nghiệp".

Theo đại diện Tổng công ty Lương thực Miền Bắc, về cơ bản quyết định ngừng ký mới các hợp đồng xuất khẩu gạo sẽ không ảnh hưởng đến giá cả và các họat động mua bán của thị trường. Hiện nay, các doanh nghiệp vẫn tiếp tục thực hiện việc giao hàng cho các hợp đồng đã ký sẵn. Ông Phạm Trọng Thanh Bình, Phòng kế hoạch kinh doanh Công ty lương thực Tiền Giang nói với VnExpress rằng: "Quyết định tạm ngưng ký hợp đồng mới trong thời điểm này chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch xuất khẩu của năm tới. Các hợp đồng xuất trong năm đã được ký kết từ lâu nên nay chỉ thực hiện giao hàng mà thôi".

Do các doanh nghiệp trong ngành hầu hết đều ít vốn lưu động, phải vay vốn của ngân hàng để mua gạo dự trữ xuất khẩu nên trước thông tin ngưng ký tiếp hợp đồng xuất khẩu gạo, động thái "tức thì" của một số doanh nghiệp là ngưng thu mua gạo dự trữ. Song, lượng gạo dự trữ đang có vẫn đủ để tiếp tục thực hiện giao hàng cho các hợp đồng xuất khẩu đã ký kết trước đây.

Phân tích của các chuyên gia kinh tế còn cho rằng, hiện giá lúa gạo vẫn ở mức cao, đặc biệt là do ảnh hưởng của lũ lụt nên chắc chắn các doanh nghiệp sẽ không thực hiện tăng cường việc mua gom hàng vào lúc này. Do vậy, quyết định tạm ngưng ký hợp đồng xuất khẩu gạo mới về cơ bản sẽ không ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động xuất nhập khẩu.

Ông Võ Trí Thành, Trưởng ban Nghiên cứu chính sách Hội nhập Kinh tế Quốc tế, Viện nghiên cứu Kinh tế Trung ương nhận định, giá gạo năm nay cao do tác động nhiều bởi giá thế giới. Việc Chính phủ có chủ trương cho ký tiếp các hợp đồng xuất khẩu mới hay không cũng sẽ không tác động nhiều đến chỉ số giá. Vấn đề là khi điều hành chính sách cần có cái nhìn vĩ mô hơn. Đó là an ninh lương thực và trước mắt là cứu nguy cho hàng nghìn ha lúa bị mất do thiên tai. Điều này đồng nghĩa với việc phải chuẩn bị sử dụng lượng gạo dự trữ để sẵn sàng cứu đói cho người dân.

Vấn đề quan trọng hơn, theo ông Thành, là cần phải có hệ thống lưu thông vận chuyển hàng hóa tốt. Ách tắc ở khâu vận chuyển cũng sẽ khiến giá bị đẩy lên cao. Kết quả là người cần mua lại không có tiền, trong khi người có tiền lại không có nhu cầu bức xúc mua. Chủ trương của Nhà nước sẽ bị một số đối tượng lợi dụng đầu cơ tích trữ để đẩy giá lên.

Phan Anh - Hồng Anh