Bệnh sạm da
Các Website khác - 28/07/2005

"Da tôi dạo này bỗng nhiên bị sạm đen, mặc dù tôi không có bệnh tật gì. Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân và cách điều trị".

Trả lời:

Bệnh sạm da là quá trình bệnh lý làm tăng lượng hắc tố bình thường của da. Hắc tố là những hạt không đều, sản sinh từ các tế bào hắc tố nằm ở tế bào đáy, bình thường màu vàng sáng, có thể phát hiện được bằng cách nhuộm bạc các mảnh cắt mô học của da. Khi tăng sinh nhiều, các hắc tố được giải phóng khỏi lớp tế bào đáy và tích lũy ở các tầng hắc tố bào, ứ đọng ở cả lớp tế bào gai và phần trên của trung bì. Trong chứng sạm da, da chuyển từ màu bình thường qua màu vàng sáng đến màu nâu đen, cuối cùng là màu đen sạm, không mất khi ẩn kín.

Nhiều công trình nghiên cứu về cơ chế tạo hắc tố ở da xác nhận rằng hắc tố là do quá trình biến đổi sinh hóa của chất amin-tyrosin lưu hành trong máu. Quá trình biến đổi đó là do tác dụng của các men oxydaza và tyrosinaza dưới ảnh hưởng của tia tử ngoại. Sạm da do rám nắng là 1 dẫn chứng vì trong tia nắng có chùm tia tử ngoại.

Trong cơ thể, sắc tố bình thường được tạo thành ở lớp tế bào sáng và lớp tế bào gai, nhưng sau khi chiếu tia tử ngoại, tất cả các tế bào của lớp đáy có thể lắng kết chất tiền hắc tố không màu (đopa) trong khối máu lưu hành và biến nó thành hắc tố.

Điều hòa hắc tố ở da là do các tuyến nội tiết: Thùy giữa tuyến yên, tuyến sinh dục, tuyến giáp. Thùy giữa tuyến yên giữ bài tiết hoóc môn kích thích hắc tố, chất này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sinh sản của các tế bào hắc tố ở da. Các tuyến nội tiết khác (tuyến giáp, tuyến thượng thận) tác động trực tiếp lên thùy giữa tuyến yên bằng cách tạo ra các men oxydaza hoặc gián tiếp bằng cách tăng cường hay ức chế bài tiết của thùy giữa tuyến yên. Trong quá trình tạo hắc tố ở da còn có vai trò của hệ thần kinh dinh dưỡng, đặc biệt là hệ thần kinh giao cảm.

Từ lâu, người ta nhận thấy hàng loạt chất từ môi trường bên ngoài (thức ăn, thức uống, hóa chất, nhựa than…) hoặc ngay từ trong cơ thể làm da thay đổi cảm ứng, hấp thụ nhiều tia tử ngoại, đó là chất quang động. Trong cơ thể người, pocphyrin máu xuất hiện do thoái hóa hồng cầu. Tăng pocphyrin trong máu sẽ dẫn đến tăng cảm ứng da đối với ánh sáng. Rối loạn chức năng gan, tăng sắc tố mật, muối mật, thiếu vitamin cũng làm da tăng cảm ứng đối với ánh sáng.

Một số bài thuốc Đông y chữa sạm da:

Sinh địa, hạn niên thảo, trư linh, đương quy mỗi thứ 20 g, sơn thù nhục, tần giao mỗi thứ 10 g, nữ trinh tử, bồ công anh, thổ phục linh, hoàng tinh mỗi thứ 30 g, đan sâm, phong phòng (tổ ong) mỗi thứ 15 g,. Sắc uống.

Nguyên sâm, thiên hoa phấn, hoàng kỳ mỗi thứ 30 g; phục linh, bạch truật, khổ sâm mỗi thứ 15 g; bạch truật, xuyên khung mỗi thứ 12 g, đương quy, xích thược, sinh địa mỗi thứ 20 g, bạch hoa xà thiệt thảo 50 g, bối mẫu, tạo giác thích mỗi thứ 10 g. Sắc uống.

Ké đầu ngựa 80-100 g, sắc đặc uống hằng ngày. Uống liên tục trong khoảng 3 tháng.

BS Trần Văn Bản, Sức Khỏe & Đời Sống