Chữa cảm mạo bằng thuốc đông y
Các Website khác - 18/03/2006
Lá bưởi.
Tía tô, vỏ quýt, gừng, bạc hà... là những vị thuốc dân gian chữa cảm rất tốt. Xin giới thiệu một số cách dùng.
Theo đông y, cảm mạo là do bị ngoại cảm thâm nhập gây ra phong hàn hoặc phong nhiệt. Nguyên nhân chính là do bộ máy hô hấp kém khả năng lọc sạch không khí, nên vi khuẩn, virus trong không khí thâm nhập tá túc ở đường hô hấp, khi sức đề kháng của cơ thể sút kém chúng sẽ bùng dậy gây bệnh. Để chữa cảm mạo trong đông y có nhiều kinh nghiệm như đánh gió, xông hơi, xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu và thuốc sắc.

Sau đây xin giới thiệu một số vị thuốc và cách chữa cảm mạo thông dụng, dễ dùng:

Tía tô: Lá tía tô (tô diệp), cành (tô ngạch), hạt (tử tô) có tác dụng hạ sốt cầm nôn, kích thích tiêu hóa, an thai.

Trần bì (vỏ quýt): vị đắng cay, tính ôn vào phần khí của 2 kinh tỳ và phế. Tác dụng điều lý phần khí, hóa đờm, ráo thấp, hành trệ làm thuốc thơm mạnh dạ dày, thuốc trừ đờm và phát hãn.

Gừng: Vị cay, tính hơi ấm vào 3 kinh phế, tỳ, vị. Tác dụng tán hàn, phát biểu, long đờm, trừ phong tà, rét lạnh, nhức đầu, ngạt mũi, trị ho, nôn mửa, kích thích tiêu hóa.

Hương phụ (củ gấu): Vị cay hơi đắng, tính hàn vào kinh can và vào 12 kinh mạch. Tác dụng điều khí, khai uất, thông kinh, giảm đau.

Bạc hà: Hạ sốt làm ra mồ hôi, tán phong nhiệt, sát khuẩn. Dùng chữa cảm mạo, nhức đầu, ngạt mũi do lạnh, ho do lạnh.

Lá tre (trúc diệp): Thanh nhiệt, hạ sốt, an thần.

Kinh giới: Vị cay, tính ôn vào phần khí của kinh can kiêm vào 2 kinh đởm và vị. Tác dụng phát biểu, trừ phong, thanh nhiệt, thông huyết mạch, trị cảm cúm, cảm sốt, trị bệnh sởi.

Hoắc hương: Vị cay, tính hơi ôn, vào 3 kinh tỳ, vị, phế. Trị nôn mửa hoắc loạn, kích thích tiêu hóa, thông bộ máy hô hấp. Chữa cảm cúm, nhức đầu, đau mình mẩy, mệt mỏi.

Các thể bệnh và cách chữa

Cảm hàn (phong hàn)

Triệu chứng: Sốt, sợ lạnh, sợ gió, toàn thân đau mỏi, nhức đầu, hắt hơi, sổ mũi, lưỡi có một lớp rêu mầu trắng mỏng.

Thuốc sắc: Tía tô (cả lá và cành), hương phụ mỗi vị 12g; trần bì, gừng, cam thảo nam mỗi vị 6g. đổ 400ml nước, sắc còn 200ml, uống lúc còn nóng cho ra mồ hôi. Uống 1-3 thang.

Nếu có đầy bụng, buồn nôn, cho thêm: Hoắc hương, hậu phác mỗi vị 12g. Trẻ em uống 2/3 - 1/3 liều của người lớn, tùy tuổi.

Châm các huyệt: phong trì, phong môn, hợp cốc. Nếu ngạt mũi, châm huyệt nghinh hương. Nếu nhức đầu, châm huyệt bách hội, thái dương.

Cảm nhiệt (phong nhiệt)

Triệu chứng: Sốt nóng, sợ gió, đầu nặng, ra mồ hôi, ho, đau lưng, miệng khô, khát, nước tiểu vàng, rêu lưỡi vàng. Khám thấy họng đỏ.

Thuốc sắc: Bạc hà 8g; kim ngân hoa, cam thảo nam, kinh giới mỗi vị 12g; lá tre 20g. Đổ 400ml nước, sắc lấy 200ml để nguội rồi uống.

Châm cứu: đại trùy, phong trì, hợp cốc, ngoại quan.

Nếu nhức đầu; châm bách hội, ấn đường. Nếu ho; châm trung phủ.

Phương pháp xông giải cảm: Dùng cho hai thể cảm hàn và cảm nhiệt, nguyên liệu gồm có: Lá bưởi, cúc tần, hương nhu, ngải cứu, tía tô, lá sả, lá tre. Mỗi thứ một nắm bằng nhau cho vào nồi đậy vung thật kỹ, đun sôi vài phút, rồi xông. Khi xông chùm trăn kín và từ từ mở vung để hơi nóng bốc lên từ từ tránh bỏng. Khi bệnh nhân ra mồ hôi và cảm thấy dễ chịu thì ngừng xông, không được kéo dài; sau khi xông nên ăn cháo hành cho chút muối. Nếu có cháo thịt, trứng thì càng tốt.

Chú ý: Xông ở nơi kín gió, không xông với thể cảm sốt ra mồ hôi nhiều, trẻ nhỏ dưới 7 tuổi, người già yếu, phụ nữ có thai hoặc đang có kinh, người bệnh mất máu, mất nước nặng.

Phương pháp đánh gió chữa cảm: Dùng cho cả cảm hàn và cảm nhiệt. Phương pháp đánh gió có tác dụng tốt với các bệnh ngoại cảm chưa tổn thương tạng phủ nghĩa là bệnh còn ở biểu. Nguyên liệu dùng để đánh gió có thể lựa chọn như sau:

Trứng luộc (lòng trắng) + bấm bạc.

Gừng tươi (củ) + tóc rối + rượu 400 - 600.

Lá trầu không + dầu tây (dầu hỏa).

Kỹ thuật đánh gió: bệnh nhân có thể nằm hay ngồi, người đánh gió đứng bên cạnh hay phía sau người bệnh. Gừng tươi 50g giã nhỏ sau đó lấy mớ tóc rối quấn xung quanh gừng, ngoài cùng bọc bằng vải mỏng hoặc khăn mùi xoa rồi nhúng vào chén rượu, sau đó chà xát hai bên cột sống từ cổ tới mông, có thể làm rộng ra hai bên khối cơ của lưng và thắt lưng, rượu khô lại tẩm tiếp và xát như vậy khoảng 10-20 phút (vùng da nơi đánh gió nóng và hơi đỏ).

Phòng bệnh

Mùa rét cần giữ ấm và đeo khẩu trang khi đi ra đường để tránh cảm lạnh. Khi nơi ở có dịch cúm cần phòng bệnh bằng cách:

Uống rượu tỏi: 100g tỏi giã nát ngâm với 1/2 lít rượu 60o, ngâm trong 2 ngày, lọc trong, mỗi tuần uống 3 lần, mỗi lần uống 20-30 giọt với nước sôi để nguội.

Nhỏ mũi bằng nước tỏi: nước sôi để nguội hòa với tỏi đã giã (3 nhánh tỏi pha từ 10-15 giọt nước) lọc nước trong, nhỏ vào mũi. Không được nhỏ mũi cho trẻ sơ sinh (mà chỉ nên cho ngửi).

BS ĐỖ MINH HIỀN
Theo Sức khỏe và Đời sống