Chuyện mới ở Trung tâm y tế huyện Củ Chi (TP.HCM)
Các Website khác - 21/12/2004

TT - “Báo phòng mổ chuẩn bị. Đưa ngay bệnh nhân (BN) vào phẫu thuật”. Bác sĩ (BS) Nguyễn Văn Châu - giám đốc Trung tâm Y tế huyện Củ Chi - nói ngay với các BS khi xem hình ảnh chụp CT scanner sọ não của BN Phan Văn Hùng. Ngay lập tức BN được đưa thẳng đến phòng mổ...

80-90% BN chấn thương sọ não không còn phải chuyển viện

Tôi theo BS Châu vào phòng mổ. Lúc này dưới ánh đèn mổ sáng choang, BN Hùng (14 tuổi, thị trấn Củ Chi) đã được gây mê nằm bất động trên bàn mổ. Hùng bị tai nạn giao thông (TNGT) và được đưa vào cấp cứu chiều 10-12-2004, với chẩn đoán lõm sọ, nứt sọ trán, có máu tụ ngoài màng cứng.

Lần lượt các BS Vũ Mạnh Quỳnh, Phạm Quốc Hùng của Trung tâm Y tế (TTYT) Củ Chi bước vào cùng BS Nguyễn Minh Quan, Trần Thanh Long của Bệnh viện (BV) 115. Các BS bắt đầu định vị vùng mổ, rạch da đầu, khoan, cưa sọ rồi mở hộp sọ BN và lấy máu tụ, cầm máu. Sau khi treo màng cứng, sửa sọ lõm, họ bắt đầu đóng và treo trung tâm nắp sọ, đặt ống dẫn lưu, khâu cân cơ và khâu da. Trong suốt ca mổ, gần như các BS của Củ Chi trực tiếp thực hiện phẫu thuật dưới sự cố vấn của BS BV 115.

BS Châu cho biết đây là ca mổ chấn thương sọ não (CTSN) thứ 20 trong vòng ba tháng qua, kể từ ngày TTYT huyện Củ Chi chính thức đưa phẫu thuật CTSN vào hoạt động thường qui (10-9-2004). Không chỉ có BN Hùng được nhanh chóng phẫu thuật tại chỗ mà còn nhiều ca CTSN nặng đã được kịp thời phẫu thuật cứu sống. Như trường hợp BN Lê Ngọc Quân, 33 tuổi, nhập viện ngày 12-10-2004 do bị đánh vào đầu. BN được đưa vào cấp cứu trong tình trạng rất nặng, tri giác lơ mơ, có khối máu tụ cấp tính trong não và khả năng máu tụ có thể gây tụt não tức thời, dẫn đến tử vong ngay.

Xác định BN rất nặng nhưng không thể chuyển viện, BS Châu điện thoại ngay cho BS Lê Điền Nhi - phó giám đốc BV 115 - để xin ý kiến. Được sự hướng dẫn kịp thời và có thêm BS của BV 115 luôn túc trực giúp đỡ nên các BS nhanh chóng đưa ngay BN vào gây mê, khoan sọ tức thì nhằm giải áp nội sọ, giảm chèn ép não. Mọi việc diễn ra khẩn trương đến mức không kịp thử máu, làm vệ sinh, cạo tóc cho BN... Sau ba giờ phẫu thuật, ca mổ đã thành công một cách ngoạn mục.

Ba tháng qua, TTYT Củ Chi đã làm được những điều kỳ diệu: tiếp nhận cấp cứu 440 trường hợp chấn thương đầu, trong đó có 230 ca do TNGT. Đặc biệt 80-90% trường hợp chấn thương đầu đã không còn phải chuyển viện, trong khi trước đây 100% ca đều phải chuyển.

“Nơi khác làm được, sao mình lại không?”

Cách đây 10 năm khi còn làm trưởng phòng nghiệp vụ rồi làm phó giám đốc TTYT Củ Chi, BS Châu đã nhận thấy Củ Chi là địa bàn có nhiều TNGT xảy ra. Bình quân mỗi ngày tại Củ Chi có khoảng 30-40 ca TNGT, trong đó ít nhất 3-4 ca phải chuyển viện. Đa phần những ca chuyển viện đều rất nặng, đường sá thì thường xuyên kẹt xe mà “thời gian vàng” trong phẫu thuật CTSN thì vô cùng ít ỏi. Vì vậy, mỗi khi nghe tin BN chuyển lên BV tuyến trên đã tử vong vì CTSN nặng, vì quá muộn... lòng anh lại nặng trĩu, ray rứt. Anh cứ trăn trở mãi với ý nghĩ tại sao mình không mổ cấp cứu CTSN tại chỗ cho BN? Tại sao các BV khác làm được mà mình thì không?

Đầu năm 2003, trong khi gặp gỡ giám đốc Sở Y tế Nguyễn Thế Dũng, BS Châu đã mạnh dạn trình bày ý tưởng của mình. Được giám đốc ủng hộ, anh đã đến BV 115 tìm gặp BS Nguyễn Quốc Khánh - giám đốc BV 115 - đặt vấn đề hỗ trợ đào tạo chuyên môn. BS Khánh cũng hết lòng ủng hộ và họ cùng bàn bạc ngay kế hoạch thực hiện. Đầu tiên là vấn đề con người, phải tính toán, đào tạo làm sao cho đồng bộ giữa BS phẫu thuật viên, BS gây mê hồi sức, điều dưỡng chuyên cho ngoại thần kinh, BS đọc phim CT, kỹ thuật viên chụp CT...

Kế hoạch nghe tưởng dễ nhưng đi học hết thì lấy ai làm việc? “Ban giám đốc đã quyết định đưa kế hoạch thực hiện ra cuộc họp toàn bộ trung tâm. Anh em ai cũng ủng hộ và thống nhất huy động tổng lực, số người ở nhà choàng gánh công việc cho người đi học. Nhiều BS, điều dưỡng ở nhà đã chấp nhận “trực đôi” liên tục (cách ngày trực một lần) để anh em khác yên tâm đi học” - BS Châu cho biết.

Ngay sau đó hai êkip (mỗi êkip gồm hai BS phẫu thuật, một BS gây mê hồi sức và bốn điều dưỡng) được tức tốc cử đi học ở BV 115. Con người như thế đã ổn, nhưng cái khó lớn nhất là vốn ở đâu ra để mua sắm trang thiết bị? Muốn mổ CTSN phải có bàn mổ chuyên dụng, đèn mổ, dụng cụ phẫu thuật, máy giúp thở, monitor và quan trọng nhất là phải có máy CT scanner để chẩn đoán. Tính sơ sơ hết 6 tỉ đồng, vô cùng bế tắc. BS Châu xoay xở đủ mọi cách, kể cả mời gọi các công ty trang thiết bị ký hợp đồng liên kết khai thác máy CT (có ba công ty đến khảo sát nhưng đều lắc đầu rút lui vì cho rằng Củ Chi người nghèo nhiều, diện chính sách lớn... đầu tư sẽ không hiệu quả). Bí quá, anh bay ra Hà Nội đặt vấn đề với một lãnh đạo. Vị lãnh đạo này liền chỉ đạo Bộ Y tế lo cho Củ Chi một máy. Nhưng Củ Chi chỉ là BV hạng ba, không được phép phẫu thuật loại I, loại II... nên bộ cũng không thể lo được.

Không nản lòng, BS Châu lại chạy đến gõ cửa UBND huyện, tìm gặp bí thư huyện ủy. Trước kế hoạch và quyết tâm của anh, bí thư huyện ủy đã chỉ đạo UBND huyện bằng mọi giá cân đối nguồn vốn cho TTYT vay 5 tỉ đồng với lãi suất 0%. Thế nhưng vốn dự phòng của huyện chỉ có 3 tỉ, anh lại đôn đáo chạy về nơi bán máy thương lượng cho mua trả chậm (trả trước 3 tỉ, còn 2 tỉ trả sau sáu tháng bằng nguồn thu của TTYT). Được công ty này chấp nhận, anh đưa máy về ngay và triển khai thực hiện.

“Bây giờ mọi chuyện đã ổn. Thành công của TTYT Củ Chi hôm nay ngoài sự chịu học, chịu làm của các BS, điều dưỡng còn có sự đóng góp công sức to lớn của lãnh đạo và các BS BV 115. Hiện các anh ấy vẫn tiếp tục hỗ trợ chuyên môn cho chúng tôi bằng cách luân phiên nhau lên sát cánh cùng Củ Chi cho đến lúc các BS ở đây tự lực phẫu thuật an toàn chắc chắn cho BN (kế hoạch dự kiến hết năm 2004)” - BS Châu nói vậy.

Bài, ảnh: LÊ THANH HÀ