Mua bảo hiểm y tế tự nguyện khó như... lên trời
Các Website khác - 27/12/2005
Người lao động nào cũng có nhu cầu mua bảo hiểm y tế. Ảnh: Mỹ Lan

Chị Thủy, quê ở Bình Định, đang công tác ổn định trong một công ty quảng cáo nhỏ ở TP HCM hơn một năm nay. Nhưng vì không người thân, không có hộ khẩu hay KT3, không là thành viên của đoàn thể nào tại nơi đang làm việc nên đến nay, chị vẫn chưa có bảo hiểm y tế.

"Tôi không thể đòi hỏi chủ sử dụng lao động mua bảo hiểm cho vì đã có thỏa thuận từ trước. Tôi nghĩ đơn giản, khi có việc ổn định thì mình có thể tự mua được. Nhưng thực tế muốn tự mua bảo hiểm y tế của Nhà nước cũng khó như... muốn lên trời", chị Thủy nói.

Theo thông tư liên tịch số 22 của Bộ Tài chính và Bộ Y tế ban hành ngày 24/8, bảo hiểm y tế tự nguyện được áp dụng đối với mọi công dân Việt Nam. Người không nằm trong diện bảo hiểm bắt buộc có thể tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện theo một trong bốn cách sau:

Một là mua theo hộ gia đình ở địa bàn phường xã nơi cư trú khi có đủ 2 điều kiện: 100% thành viên có tên trong sổ hộ khẩu và cư trú (kể cả người sống chung có đăng ký tạm trú dài hạn) cùng một tỉnh, thành tham gia. Có ít nhất 10% số hộ gia đình trong phạm vi phường hoặc xã tham gia đồng thời.

Hai là mua theo cơ quan, tổ chức đoàn thể. Ban chấp hành của các cơ quan đoàn thể này sẽ đứng ra lập danh sách và mua cho những người là thành viên của mình. Trường hợp này thì cần có ít nhất 30% thành viên trong cùng một cơ quan, đoàn thể tham gia.

Ba là người lao động đã có bảo hiểm y tế có quyền mua bảo hiểm cho thân nhân theo đoàn thể hoặc cơ quan mình đang làm việc. Điều kiện để mua bảo hiểm y tế tự nguyện cho thân nhân là phải mua cho 100% thân nhân sống cùng địa bàn của một tỉnh, thành phố.

Bốn là bảo hiểm học sinh, sinh viên mua theo đơn vị trường học. Nhà trường có thể mua bảo hiểm y tế cho học sinh, sinh viên nếu có ít nhất 10% học sinh, sinh viên nhà trường tham gia.

Thế nhưng, thực tế là chị Thủy và rất nhiều người lao động có hoàn cảnh như chị không có cơ hội để mua được bảo hiểm y tế của Nhà nước theo dạng tự nguyện. Bởi họ không nằm trong diện nào trong các quy định trên. Họ làm việc cho các doanh nghiệp chỉ với hợp đồng miệng "một có và không tất cả". Tức họ chỉ có lương, ngoài ra không có một thứ giấy tờ cam kết nào về quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng lao động đối với người lao động.

Theo ông Bùi Đức Tráng, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP HCM, những quy định trên "là để đảm bảo tính cộng đồng, lấy số đông bù số ít". Do Bảo hiểm y tế Việt Nam là một chính sách xã hội chứ không phải là bảo hiểm thương mại, không tính đến lợi nhuận. Mục đích của nó là nhằm huy động một phần đóng góp của người dân, trong đó, người trẻ khỏe chia sẻ cho người đau yếu. Về mặt tâm lý, chỉ những người dân đau yếu bệnh tật mới muốn mua bảo hiểm y tế. Còn những người trẻ khỏe thì không muốn tham gia. Hiện mức đóng góp của người tham gia bảo hiểm y tế rất thấp, chỉ 150.000 đồng/năm cho người dân nội thành và 130.000 đồng/năm đối với người dân ngoại thành. Trong khi chi phí cho mỗi lần khám chữa bệnh có khi lên đến hàng triệu đồng. Do đó, nếu thực hiện bán bảo hiểm y tế cho từng cá nhân thì sẽ không "bảo đảm tính cộng đồng".

"Cũng biết như vậy là thiệt thòi cho người lao động nhưng quy định là do Bộ ban hành. Bảo hiểm thành phố chỉ biết chấp hành. Để có thể đảm bảo quyền lợi, người lao động chỉ còn cách đề nghị các cơ quan mua bảo hiểm cho mình", ông Tráng nói. Ngoài ra, ông cũng cho biết thêm, dù quy định người dân có hộ khẩu, KT3 có thể mua bảo hiểm y tế tự nguyện tại địa phương nhưng không phải ai cũng mua được. Vì công tác này vẫn chưa phân bổ đến tất cả các phường, xã. Chỉ nơi nào có tổ chức thực hiện thì người dân mới mua được.

Mỹ Lan