Phòng bệnh uốn ván rốn trẻ sơ sinh
Các Website khác - 10/09/2005
Uốn ván rốn là bệnh nguy hiểm với trẻ sơ sinh.  Vi khuẩn vào cơ thể trẻ tiết ra các loại độc tố phá vỡ hồng cầu, tạo ra các cơn co giật, co thắt các cơ thanh quản, làm cho trẻ sơ sinh ngạt, không thở được dẫn tới tử vong.
Bệnh uốn ván rốn thường xảy ra vào mùa hạ và mùa thu vì khí hậu mùa này thích hợp cho vi khuẩn uốn ván phát triển. Tỷ lệ mắc bệnh ở vùng nông thôn cao hơn ở thành thị và đặc biệt là các vùng núi, vùng sâu, vùng xa vì do điều kiện đỡ đẻ tại nhà, dùng dao, kéo không vô khuẩn cắt rốn và do không có gói đẻ sạch (bông băng, chỉ buộc rốn không vô khuẩn), việc chăm sóc trẻ sơ sinh sau đẻ không hợp vệ sinh như thay băng rốn, nước tắm không sạch gây nhiễm khuẩn rốn.

Nguyên nhân

Do trực khuẩn Nicolaie xâm nhập vào cơ thể trẻ sơ sinh qua vết cắt rốn. Vi khuẩn uốn ván có thể sống trong điều kiện hiếm khí. Gặp hoàn cảnh không thuận lợi, nó tạo một lớp vỏ để chống đỡ gọi là nha bào, có thể chịu đựng được nhiệt độ 120oC trong 15 phút, nhiệt độ 90oC trong 2 giờ, cho nên muốn tiêu diệt chúng phải đun sôi các đồ vật từ 25-30 phút.

Nha bào uốn ván có nhiều trong đất bụi, tá túc ở móng tay, ở trên da và các vật dụng khác như dao, kéo...

Vi khuẩn uốn ván lúc vào cơ thể tiết ra các loại độc tố phá vỡ hồng cầu, tạo ra các cơn co giật và co thắt các cơ thanh quản, làm cho trẻ sơ sinh ngạt vì không thở được dẫn tới tử vong nhanh chóng.

Phát hiện bệnh uốn ván rốn trẻ sơ sinh

Sau khi vi khuẩn uốn ván vào cơ thể trẻ sơ sinh, thường không phát sinh ngay các triệu chứng rõ rệt của bệnh uốn ván mà phải qua một thời gian gọi là thời kỳ ủ bệnh.

Thời kỳ ủ bệnh: Ở thời kỳ này trẻ sơ sinh vẫn ăn ngủ bình thường, đôi khi hay quấy khóc, sốt nhẹ. Thời gian ủ bệnh trung bình khoảng 7 ngày, có khi sớm hơn (4-5 ngày) hoặc chậm hơn (10-15 ngày), tùy theo mức độ độc tố mạnh hay yếu của vi khuẩn tiết ra.

Dựa vào khoảng thời gian ủ bệnh này người ta có thể tiên lượng được một phần bệnh nặng hay nhẹ. Thường nếu thời gian ủ bệnh trên 10 ngày thì việc điều trị có kết quả khả quan hơn.

Thời kỳ toàn phát: Sau thời kỳ ủ bệnh đến thời kỳ phát bệnh. Trẻ sơ sinh bị sốt 38-39oC, có khi lên 40-41oC, quấy khóc, bỏ bú, miệng chúm chím lại như huýt sáo, hàm cứng càng ngày càng rõ, dần dần xuất hiện co giật và co cứng. Mỗi khi lên cơn co giật, mặt trẻ sơ sinh nhăn lại, miệng chúm chím, sùi bọt mép, hai tay nắm chặt; nếu cơn giật nhẹ thì da của trẻ sơ sinh vẫn hồng hào, nhưng nếu co giật mạnh liên tục sẽ kèm theo những cơn ngừng thở vì cơ thanh quản co lại, làm cho trẻ tím tái, chân tay lạnh, nhiều nguy cơ đe dọa tính mạng.

Sau cơn co giật là cơn co cứng các cơ, đặc biệt là cơ bụng và cơ lưng, làm cho trẻ sơ sinh có một tư thế đặc biệt: ưỡn cong người, cổ ngả ra sau, hai cánh tay khép sát người, hai chân duỗi thẳng. Cơn co giật và cơn co cứng có thể kéo dài hàng phút, nhịp độ của những cơn co có thể mau hay thưa tùy theo mức độ bệnh nặng hay nhẹ. Trẻ sơ sinh có thể bị chết ngay sau một cơn co giật và co cứng mạnh. Trong một số trường hợp bệnh nhẹ, phát hiện sớm và điều trị tích cực, cơn giật tồn tại từ 10-15 ngày rồi giảm dần và trẻ khỏi bệnh.

Điều trị

Ngày nay, mặc dù y học đã phát triển, dù người ta đã nghiên cứu được các loại huyết thanh chống bệnh uốn ván và những phương pháp hồi sức chăm sóc hiện đại, nhưng việc điều trị uốn ván chưa đưa lại kết quả tốt, tỷ lệ tử vong do uốn ván vẫn cao (80%), do vậy tốt nhất là phòng bệnh.

Phòng bệnh uốn ván rốn trẻ sơ sinh

Điều trị bệnh uốn ván rốn rất khó khăn, nhưng phòng bệnh uốn ván rốn lại dễ dàng. Cụ thể:

- Khi có thai phải đăng ký quản lý thai sản tại cơ sở y tế. Đi thăm khám thai ít nhất 3 lần trong suốt thai kỳ. Phải tiêm phòng uốn ván, tiêm 2 mũi, mũi thứ nhất tiêm càng sớm càng tốt, mũi thứ hai sau mũi thứ nhất ít nhất là 30 ngày và trước khi đẻ 15 ngày. Khi chuyển dạ phải đến đẻ tại cơ sở y tế, không đẻ tại nhà.

- Trường hợp không may bị đẻ rơi không được dùng liềm, mảnh sành, que nứa, dao, kéo bẩn để cắt rốn cho trẻ sơ sinh mà phải luộc dao kéo rồi mới cắt (luộc bằng cách đun sôi dụng cụ đỡ đẻ trong 2 giờ hoặc hấp ở nhiệt độ 120oC trong 20 phút. Sau đó dùng chỉ, băng bông đã tiệt khuẩn (gói đỡ đẻ sạch) để băng rốn. Những ngày sau chú ý giữ rốn sạch cho đến khi rốn rụng và khô sẹo. Nếu băng bị ướt nước phải thay ngay. Trong những tuần đầu khi chưa rụng rốn phải dùng nước sạch (nước đun sôi để nguội để tắm cho bé).

- Khi thấy băng rốn ướt có mùi hôi hoặc dịch mủ chảy ra chứng tỏ rốn đã bị nhiễm khuẩn, phải đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế để được xử lý.

Để phòng uốn ván rốn trẻ sơ sinh cũng như phòng uốn ván nói chung, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ nên tiêm phòng uốn ván 5 mũi: Mũi 1 cách mũi thứ 2 một tháng, mũi thứ 3 cách mũi thứ 2 từ 6-12 tháng, mũi 4 và mũi 5 cách nhau 12 tháng.

Bác sĩ Trần Thị Kim Thu
Theo Theo Sức khoẻ đời sống