Phòng tránh sự cố sức khỏe trong mùa du lịch
Các Website khác - 20/02/2005
Đi du lịch cần phải trang bị cả... sức khỏe
Mùa xuân - hè là mùa du lịch, lễ hội của mọi người, lẽ dĩ nhiên là luôn phải sử dụng các phương tiện giao thông và phơi mình dưới nắng. Bởi vậy cũng cần lưu ý giữ gìn để sức khỏe không trở thành điều cản trở làm hỏng niềm vui của chuyến đi.

Say tàu xe

Đây là nỗi khổ của khá nhiều người ham thích du lịch.

Say tàu xe là chứng bệnh gây ra do những tín hiệu trái ngược nhau truyền về não từ nhiều giác quan khác nhau. Hiện tượng say xe thường gặp ở khoảng 30% người lớn - nhất là phụ nữ. Trong điều kiện xe chạy êm, chỉ có khoảng 1% số hành khách bị chứng bệnh này. Nhưng khi xe xóc dữ dội thì rất nhiều hành khách bị ảnh hưởng.

Để tránh say tàu xe, bạn nên hạn chế cử động đầu đến mức thấp nhất, ăn ít trước khi đi xe, tránh nghĩ tới những cơn buồn nôn hoặc những lần say trước. Khi đi máy bay, bạn nên ngồi ở gần cánh máy bay; nếu đi tàu thuyền thì nên ngồi ở giữa. Trên xe ô tô nên ngồi cạnh cửa thông gió.

Trước ngày đi cần thư giãn, tránh mệt mỏi vì khi thần kinh căng thẳng thường dễ gây nôn ói. Không nên ăn nhiều hoặc uống rượu, cà phê trước và trong khi đi.

Khi ở trên xe, tránh nhìn vào đồ ăn, nên thường xuyên nhấp nước lọc.

Tránh tư thế ngồi cúi đầu (đọc sách, báo...) khi tàu, xe đang di chuyển lắc lư. Cần giữ cho đầu thẳng, ngửa nhẹ ra sau. Nên nhìn cảnh vật trước mắt, không nên nhìn cảnh vật hai bên đường vì khi tàu xe chạy nhanh ngang qua tầm nhìn sẽ dễ gây chóng mặt. Thở chậm và sâu. Nên tránh khói thuốc lá. Đắp khăn lạnh lên trán và cổ.

Thuốc chống say tàu xe có nhiều loại. Nên uống thuốc trước khi khởi hành 1 tiếng đồng hồ, khoảng 4 tiếng sau uống lại một viên nếu cần.

Hiện nay trên thị trường có các dạng thuốc mới tiện lợi hơn được bào chế dưới dạng kẹo chewing-gum như Super Go chứa Dimenhydrinat 20 mg. Một dạng khác là thuốc dán vào vùng da khô, dưới dái tai. Nên dán 4 giờ trước khi đi tàu xe, có tác dụng 72 giờ nhờ hoạt chất scopolamine.

Say nắng

Đây là những căn bệnh do nhiệt độ và tia cực tím gây ra. Các loại tia có liên quan trực tiếp đến con người gồm:

Tia tử ngoại: tia cực tím có bước sóng thay đổi 280 - 400 mm và 10% có khả năng xuyên qua lớp sừng của da tới lớp hạ bì gây ra cháy da và say nắng. Tia tử ngoại có tác dụng sát trùng nhưng nó cũng có tác dụng tiêu diệt luôn các tế bào bề mặt khi bị chiếu lâu (da, võng mạc mắt...).

Tia hồng ngoại có tác dụng sinh nhiệt, đi rất sâu qua tất cả các lớp da làm tăng nhiệt độ các dịch thể tại vùng đó và dẫn truyền vào sâu nhờ sự tuần hoàn máu.

Nhiệt độ cao làm giãn mạch nên gây ra tăng áp lực sọ và làm nhức đầu, có thể kèm theo nôn mửa. Nhiệt độ cao hơn thì gây hôn mê và co giật do ức chế hoàn toàn vỏ não.

Nên đội mũ nón khi đi ra ngoài sẽ góp phần bảo vệ cơ thể khỏi những rối loạn do nhiệt độ và tia tử ngoại - mũ nên rộng vành để có thể che phủ được cả mặt, cổ, gáy và một phần vai. Mặc quần áo dài tay để che phủ bớt một phần da tránh tác động của các tia nắng gay gắt của mặt trời. Trang phục màu sáng giúp phản xạ bớt các tia hồng ngoại nên sẽ ít bị nóng hơn. Kính mắt là cần thiết để bảo vệ cho võng mạc mắt. Các loại dầu và kem chống nắng do quá mỏng nên tác dụng che chắn rất hạn chế.

Một số thức ăn có thể hỗ trợ giúp cơ thể chống lại các ảnh hưởng của ánh nắng và chống sự oxy hóa như các thức ăn giàu caroten (dưa hấu, dưa hoàng kim, rau ngò, cải bó xôi…), các thức ăn có giàu vitamin E (dầu đậu nành, hạt điều, hạt dẻ…), thức ăn giàu vitamin C (trà xanh, trái cây tươi, rau cải xanh…).

Nếu gặp người say nắng thì việc đầu tiên nên đưa ngay vào chỗ mát và tìm mọi cách để hạ nhiệt cho nạn nhân (quạt, chườm lạnh, uống nước lạnh, lau mát bằng các dung dịch dễ bay hơi để hạ nhiệt…) và có thể cho uống các thuốc hạ nhiệt. Khi thấy có hôn mê thì nên đưa ngay đến các cơ sở y tế gần nhất.

Viêm đường hô hấp

Khi đi chơi trong trời lạnh, tắm lạnh, ăn uống nhiều đồ lạnh thì triệu chứng hay gặp nhất sau đó là viêm họng, viêm phế quản hoặc viêm phổi do không khí lạnh đi qua đường thở kích thích gây viêm xung huyết, làm giảm sức đề kháng của cơ thể tạo điều kiện cho các mầm bệnh đang sẵn có trên đường hô hấp phát triển. Viêm phổi dễ nguy hiểm, thậm chí gây nên tử vong ở người già và trẻ nhỏ do gây ra suy hô hấp nặng. Các bệnh hen suyễn, viêm phế quản thể hen cũng có điều kiện bùng phát hơn do làm tăng tính co thắt của các cơ trơn đường thở. Dùng các thuốc giãn phế quản (theophyllin, salbutamol…) kết hợp với làm loãng đờm, giảm ho và sử dụng các kháng sinh tại chỗ hay toàn thân để chống nhiễm trùng.

TS Bùi Mạnh Hà