Thông tin phòng chống cúm ít đến được người dân
Các Website khác - 14/11/2005
Ít người biết việc rửa tay giúp ngăn ngừa bệnh cúm.

Chị Lan Anh, nhân viên bán bảo hiểm, sống ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội không hiểu tại sao gần đây báo đài lại "làm ầm ĩ" lên vì cúm gà, gọi nó là đại dịch. Theo chị, bệnh này không quá đáng sợ khi nó chỉ mới làm chết hơn 40 người trong vòng 3 năm qua.

"Tôi cho rằng người ta đã lo lắng thái quá khi khuyến cáo là đại dịch có thể xảy ra ở Việt Nam và giết chết hàng triệu người. Cúm gà đã có ở Việt Nam từ mấy năm nay chứ có xa lạ gì, số người chết cũng không nhiều" - chị Lan Anh nói. Người phụ nữ này cho biết chị không có thời gian đọc báo nhiều, nhưng cũng nghe được thông tin tuyên truyền về cúm qua truyền hình, chủ yếu là tranh thủ nghe trong khi nấu bữa tối. Cũng giống như chị Lan Anh, nhiều người dân cho rằng một đại dịch giết chết cả triệu người là một viễn cảnh ghê gớm mà cơ quan y tế đưa ra để cho người dân cảnh giác hơn chứ ít khả năng có trong thực tế.

"Người dân đã nghe quá nhiều thông tin về cúm gia cầm trong những năm qua và giờ đây, khi một nguy cơ lớn sắp ập xuống thì thông tin này có vẻ đã bão hòa" - ông Trần Đức Long, Vụ phó vụ Pháp chế Bộ Y Tế, người phụ trách mảng tuyên truyền phòng chống cúm cho biết - "Cái khó bây giờ là làm cho họ hiểu, nguy cơ đại dịch là có thật và rất gần, và dịch cúm thực sự có thể giết chết hàng triệu người chứ không phải vài chục người như trước nếu chúng ta không để tâm phòng tránh".

Theo các chuyên gia y tế, H5N1, thủ phạm gây cúm gia cầm ở người mấy năm nay, vốn là loại virus gây bệnh ở gia cầm, rất khó lây sang người nên số bệnh nhân nhiễm H5N1 không đông. Nhưng virus này có đặc điểm là biến đổi rất nhanh về di truyền để thích nghi với các vật chủ mới. Nó có thể tự biến đổi để dễ lây cho con người hơn, hoặc kết hợp với các chủng virus khác để tạo thành chủng mới lây rất nhanh từ người sang người, tạo thành một đại dịch. Các nhà khoa học cho rằng nguy cơ này đang đến rất gần vì đây là thời điểm của chu kỳ đại dịch cúm trên thế giới. Nghiên cứu gần đây của Việt Nam cũng cho thấy H5N1 đang đột biến theo hướng dễ lây lan hơn. Tuy nhiên, hiện số người dân biết được điều này không nhiều. Phần đông họ đọc lướt báo và xem qua bản tin trên ti vi, đủ để biết hiện đã có người mắc bệnh hay chưa.

"Tôi biết có rất nhiều thông tin về cúm gia cầm trên đài báo, nhưng không có thời gian xem kỹ, vì diễn biến cũng chưa có gì mới" - anh Thành Lâm, một kỹ sư điện tử ở Hà Nội nói - "Nhưng qua báo chí, tôi cũng biết được các triệu chứng bệnh, và cách phòng ngừa".

Tuy nhiên, không phải ai cũng "thu hoạch" được nhiều thông tin như anh Lâm, nhất là những người dân làm nghề chạy chợ hoặc các loại hình lao động phổ thông khác. Bà Nguyễn Thị Đào, sống ở Mai Động, làm nghề bán đậu phụ, cho biết không có thói quen đọc báo, truyền hình thì ngoài chương trình phim Hàn Quốc lúc 9 giờ tối, bà không xem gì khác. Nếu đài phát thanh phường có truyền tin về bệnh cúm thì người đàn bà này cũng không có mặt vào giờ phát để nghe. Vì vậy, khi được hỏi về triệu chứng bệnh cúm A, bà Đào suy nghĩ một lúc mới trả lời là "hình như có bị viêm phổi". Bà cũng rất ngạc nhiên khi được biết, có thể giảm phần nào nguy cơ nhiễm căn bệnh chết người này nhờ một động tác rất đơn giản là rửa tay.

Theo ông Trần Đức Long, Vụ phó vụ Pháp chế, để thông tin về cúm không "lơ lửng hay mắc kẹt đâu đó" mà đến được với từng người dân, hệ thống y tế và chính quyền cơ sở có vai trò rất lớn. Các phường, xã cũng đã ý thức được điều này. Ông Lê Đình Minh, cán bộ UBND phường Trương Định cho biết, phường đã họp các tổ trưởng dân phố để phổ biến thông tin, với sự có mặt của cán bộ thú y và y tế, yêu cầu các tổ trưởng tuyên truyền cho các hộ gia đình. Đài phát thanh phường cũng phát ngày 2 lần vào buối sáng và chiều và thông báo đường dây nóng. Những việc trên cũng được triển khai tại phường Tân Mai. Theo bà Nguyễn Thị Nguyệt Hà, chủ tịch phường, mặc dù ý thức của người dân về dịch bệnh đã được nâng cao rõ rệt, nhưng vẫn còn nhiều người "chưa biết sợ". Nhiều người bận mưu sinh nên không có thời gian đọc báo nghe đài. Vì vậy, bà Hà cho rằng thông tin phòng chống cúm phải có ở mọi nơi mọi lúc với nhiều hình thức như phát tờ rơi cho từng hộ, lập tổ tuyên truyền lưu động đóng ở nơi tập trung đông người... Tuy nhiên, những việc này chưa thể triển khai vì không có kinh phí.

Bà Nguyễn Thị Gái, phụ trách một tổ dân cư phường Mai Động cho biết, việc tuyên truyền về cúm gia cầm đến các thành viên trong tổ chủ yếu vẫn là vận động ngừng nuôi và ăn gia cầm. Còn các kiến thức khác như triệu chứng, cách phòng ngừa bệnh... thì bà con nên xem trên báo và ti vi. Bản thân bà khi trả lời về các biểu hiện nhiễm cúm A cũng không tự tin lắm; còn về nguy cơ xuất hiện một loại virus mới gây nhiễm bệnh hàng loạt, bà Gái cũng chỉ nghe nói một cách mơ hồ.

Với những người dân ít có điều kiện tiếp cận thông tin báo chí, việc phát tờ rơi được xem là giải pháp bổ sung hiệu quả. Tuy nhiên, đến nay, loại tài liệu này của ngành y tế vẫn chưa được phát hành. Vụ Pháp chế cho biết tờ rơi tuyên truyền về cúm của Bộ Y tế vẫn đang trong quá trình biên soạn. Vì vậy, hiệu quả tuyên truyền về cúm gia cầm hiện nay vẫn phụ thuộc rất nhiều về sự tự giác và tính chủ động tìm kiếm thông tin của chính người dân.

Hải Hà