"Ngó lên Hòn Kẽm đá dừng. Thương cha, nhớ mẹ quá chừng bậu ơi". Với người Quảng Nam, câu ca đã có từ rất lâu và ai cũng thuộc nằm lòng, như một sợi dây tình cảm nối liền miền đất tây Quế Sơn với biết bao người con quê hương xa xứ. Là địa danh nổi tiếng của huyện Nông Sơn (Quảng Nam) với phong cảnh dân dã, trữ tình... lên chơi Hòn Kẽm, Đá Dừng bạn không chỉ được tận mắt chứng kiến không gian hùng vĩ nơi thượng nguồn dòng Thu Bồn, mà còn để trải nghiệm một cách chân thực hơn về sự thích nghi kỳ lạ của con người với thiên nhiên vừa tàn khốc, vừa ưu ái... Nơi đầu nguồn sông Thu Bồn chảy qua làng Trung Phước, trước khi đổ về xuôi, qua biết bao bờ dâu biếc, lúa xanh, dòng sông dịu dàng ôm lấy ngôi làng nhỏ Đại Bường với bốn mùa cây trái sum sê. Có nhiều cách đến Hòn Kẽm. Nếu đã đi thăm di tích Mỹ Sơn, có thể vượt đèo Phường Rạch khoảng 20 cây số qua Trung Phước. Hoặc từ quốc lộ 1A (thôn Hương An, xã Quế Phú, Quế Sơn), du khách theo đường bộ, lên dừng chân ở đèo Le thưởng thức món gà ta nổi tiếng, rồi lên Trung Phước, ngồi thuyền máy khoảng 2 giờ lên Hòn Kẽm, Đá Dừng. Có thể đi đường bộ lên thẳng bế đò Tí Bồi (xã Quế Lâm) rồi hẹn đò ở đó.  | | Phương tiện di chuyển ở nơi thượng nguồn Thu Bồn hóa ra không khó kiếm bởi có đến hàng chục bến đò và hàng trăm đò dọc đò ngang, nằm yên bình dưới tán tre, ven bãi cát… |  | | Mỗi người lái đò như bà cụ già này là một pho chuyện kể sinh động về đất và người vùng tây Quế Sơn |  | | Ở bến đò Tí Bồi, nếu khách đi thành đoàn phải đặt thuyền trước. Trước khi xuống thuyền, du khách có thể mua bòng - thứ trái cây bản địa to, ngon có hương vị đặt trưng không thua bưởi ở miền Nam, được trẻ em bán với giá rẻ như cho |  | | Ngồi thuyền máy chừng khoảng 1 giờ là đến Hòn Kẽm, hai bên núi dựng thành lũy, cũng là nơi dòng sông Thu Bồn thắt lại nhỏ nhất trước khi đổ về xuôi |  | | Núi đá ở đây có màu kẽm - rõ nhất khi ánh sáng rọi vào buổi chiều tà như nhuốm màu thời gian |  | | Qua những Khe Nghiêng, Đá Bàn, Đá Mài, Nước Mắt… du khách có thể ghé thăm khe Ban Hang, nơi tương truyền rằng người Chăm xưa chọn làm nơi thờ Phật, tấm bia cổ khắc nhiều chữ Phạn hiện đã chìm dưới lòng sông |  |  | | Quay lui thuyền về hạ lưu, khoảng 2 giờ chạy thuyền là đến thôn Đại Bình (thuộc xã Quế Trung) - nơi được mệnh danh là Nam bộ giữa lòng Quảng Nam. Ở đây có đầy đủ các loại cây trái ngon của miền Nam và người dân quê vô cùng mến khách. Bạn sẽ tha hồ đi thăm vườn, hái trái, được chủ vườn đãi rượu sầu riêng… |  | | Đường làng Đại Bình yên bình như tranh | Gần một ngày lênh đênh trên thuyền, làm khách của Hòn Kẽm im lặng ngàn năm, với sông nước phía đầu nguồn Thu Bồn bình yên sẽ là một chuyến đi chơi thú vị. Nhưng cũng nên biết rằng, nơi đó con người đã dũng cảm biết bao khi chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt vào mùa lũ. Những ngấn nước lưu lại dấu trên vách núi cao nói với chúng ta điều đó… Bài, ảnh: DOÃN HOÀNG |