Xuất khẩu dịch vụ vẫn giẫm chân tại chỗ
Các Website khác - 07/12/2005

Trong khi chiếm tới gần 40% GDP của cả nước thì dịch vụ mới chiếm tối đa 15% tổng kim ngạch xuất khẩu của VN. Con số này thậm chí thấp hơn cả mức bình quân 15,6% của các nước đang phát triển khác trên thế giới.

Du lịch là một ngành dịch vụ mà VN rất có tiềm năng. (Ảnh minh họa)

Trao đổi với VnExpress, bà Phạm Chi Lan, Ban Nghiên cứu Thủ tướng cho biết, nếu so sánh với mức xuất khẩu dịch vụ bình quân của các nước phát triển là 20,3% trong tổng kim ngạch xuất khẩu thì khoảng cách lại càng xa hơn. Theo bà, các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá VN có tiềm năng rất lớn về xuất khẩu dịch vụ, đặc biệt là xuất khẩu tại chỗ. Tuy nhiên, đây lại là một lĩnh vực mà VN từ trước đến nay chưa có nghiên cứu đầy đủ nào để đánh giá hiệu quả của nó.

Tính đến nay, tổng cộng mới có khoảng 60 dịch vụ được các doanh nghiệp VN cung cấp trong tổng số 155 phân ngành theo tiêu chí của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Trong khi đó, nhu cầu của các doanh nghiệp và người tiêu dùng về các loại hình dịch vụ ngày càng phong phú.

Trên thế giới có những nước mà xuất khẩu dịch vụ chiếm tới hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ở đó, những ngành du lịch hay những ngành khác có khả năng thu hút ngoại tệ rất lớn. Ngoài ra, theo bà Lan, bản thân dịch vụ cũng liên quan đến nhiều ngành sản xuất kinh doanh khác, nên khi dịch vụ phát triển sẽ nâng giá trị của những ngành khác lên.

Theo nhận định của các chuyên gia, VN hoàn toàn có thể nâng kim ngạch xuất khẩu dịch vụ lên cao tương tự xuất khẩu hàng hóa.

Tuy nhiên, một trong những thách thức hiện nay là các ngành dịch vụ của VN tương đối tản mạn và quy mô nhỏ. Đặc biệt, phần lớn những nhà xuất khẩu dịch vụ không xác định được mình chính là nhà xuất khẩu do quan niệm cho rằng, xuất khẩu là phải đưa sản phẩm ra khỏi biên giới.

Nhà cung cấp dịch vụ của VN còn yếu kém về kỹ năng tiếp thị, thiếu kinh nghiệm và thiếu những nhà quản lý kinh doanh có chuyên môn... Trên thực tế, một số nhà cung cấp dịch vụ được xem là có khả năng cũng vẫn yếu về khả năng tiếp thị và khách hàng nước ngoài chủ yếu biết đến họ thông qua giới thiệu kiểu truyền miệng trong cộng đồng các nhà đầu tư chứ không phải do nỗ lực tiếp thị của chính họ.

Ông Võ Trí Thành, Trưởng ban Nghiên cứu Hội nhập kinh tế quốc tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương chia sẻ những ý kiến trên và cho biết, trong khi VN có ưu tiên cao cho phát triển công nghiệp và cho xuất khẩu các sản phẩm hàng hóa, nông nghiệp thì lại ít quan tâm đến ngành dịch vụ và không coi nó là ngành quan trọng. Các công cụ quản lý cũng còn quá ngặt nghèo đối với lĩnh vực dịch vụ. Trong khoảng 300 giấy phép đang có thì tới hơn 200 chiếc được dành cho lĩnh vực này.

Bà Phạm Chi Lan cho rằng, các dịch vụ thường bị đòi hỏi khắt khe hơn so với những hàng hóa thông thường, bởi các cơ quan Nhà nước thường nhìn dịch vụ là sản phẩm vô hình nên công cụ để đánh giá và định lượng thường khó. Cách đơn giản nhất là họ đưa ra giấy phép hoặc là đòi hỏi thêm các chứng chỉ để quản lý. "Giấy phép chứng chỉ hành nghề là cần thiết. Có những việc đương nhiên là phải có, ví dụ như muốn làm tư vấn về luật pháp thì phải có bằng luật, muốn làm bác sỹ thì phải học y. Đó là đòi hỏi tất yếu của bản thân nghề nghiệp. Nhưng trong một số trường hợp, nếu quy trình để lấy chứng chỉ khó khăn quá thì ngay cả những người có năng lực cũng không lấy nổi chứng chỉ đó. Vô hình trung điều này sẽ bóp hẹp ngành dịch vụ của VN", bà Lan nhận định.

Theo các chuyên gia, để thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ, việc đầu tiên Nhà nước cần làm là cởi mở hơn về chính sách và thể chế. Tự do hóa thương mại dịch vụ phải được chú ý, không chỉ để tạo điều kiện cho các nhà cung cấp bên ngoài vào, mà điều quan trọng nhất là giúp doanh nghiệp trong nước cứng cáp hơn trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Có một thực tế là từ trước đến nay các tổ chức hỗ trợ của Nhà nước thường chỉ quan tâm tới xuất khẩu hàng hóa chứ không quan tâm nhiều tới dịch vụ. Không phải chỉ ở VN, tại không ít quốc gia khác, những tổ chức làm công tác xúc tiến thương mại mỗi khi nói đến xúc tiến thường cũng chỉ nghĩ đến hàng hóa.

Hà Vy