Mô hình hoạt động, quyền hạn của Ban chỉ đạo chống tham nhũng là chủ đề nóng nhất tại QH, sáng nay. Mặc dù Chủ tịch Nguyễn Văn An bộc lộ quan điểm nên giao Chính phủ chỉ đạo Ban chống tham nhũng, song nhiều đại biểu vẫn kiên quyết, không thể giao trọn trọng trách chống tham nhũng cho Chính phủ.

Đại biểu tranh luận về Luật phòng chống tham nhũng. Ảnh: SGGP

Theo đề xuất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ban chỉ đạo chống tham nhũng sẽ do Thủ tướng đứng đầu. Giúp việc cho Ban chỉ đạo trung ương có bộ phận thường trực hoạt động chuyên trách. Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và quy chế hoạt động của Ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng do Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định theo đề nghị của Thủ tướng.

Tuy nhiên, mô hình trên đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối. Nhiều đại biểu đề nghị thành lập cơ quan chuyên trách độc lập với Chính phủ, có thể là Ủy ban lâm thời chống tham nhũng thuộc Quốc hội, do Chủ tịch Quốc hội làm trưởng ban.

Chủ tịch Nguyễn Văn An: "Quốc hội không thể vừa đá bóng, vừa thổi còi"

Trước những ý kiến phản đối có phần gay gắt, Chủ tịch Nguyễn Văn An đã phải đứng lên giải thích rõ. Theo ông, Đảng lãnh đạo chứ không làm thay nhà nước. Quốc hội là cơ quan lập pháp cũng không thể đi vào hành pháp. Nếu làm lẫn chức năng thì rất khó thực hiện.

"Chúng ta không nên lo Thủ tướng làm Trưởng ban chỉ đạo thì là vừa đá bóng vừa thổi còi. Nếu Quốc hội thành lập một Ủy ban lâm thời lại đồng thời giám sát Ủy ban này thì chính chúng ta cũng vừa đá bóng vừa thổi còi. Ta chọn phương án nào thì phải có lý có lẽ", Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề.

Mặc dù Chủ tịch Nguyễn Văn An đã có ý kiến nhưng một số đại biểu vẫn chưa thỏa mãn. Đại biểu Huỳnh Thị Hường nêu quan điểm: "Thủ tướng hiện bận rất nhiều việc, phải tập trung lo phát triển kinh tế".

Bày tỏ sự băn khoăn về hiệu quả mô hình Ban chỉ đạo tham nhũng kiêm nhiệm, đại biểu Đặng Văn Xướng đề nghị phải thành lập một cơ quan độc lập. Theo ông, nếu thành lập một cơ quan mới, nên tham khảo mô hình của Trung Quốc. Tại quốc gia này, Ủy ban chống tham nhũng trực thuộc Viện kiểm sát tối cao, có khoảng 40.000 cán bộ chuyên trách.

Với thái độ điềm tĩnh, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Hà Mạnh Trí nêu quan điểm đồng tình giao Ban chỉ đạo chống tham nhũng cho Thủ tướng. Tuy nhiên, thành phần của Ban chỉ đạo phải có lãnh đạo của Đảng, nhà nước, quân đội và công an. Lý do theo ông là nhiều cán bộ tham nhũng là lãnh đạo các bộ, ngành, cần phải có ý kiến của Đảng mới có thể xử lý.

Để tránh tính hình thức, ông Hà Mạnh Trí đề nghị luật nêu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Ban chỉ đạo chống tham nhũng. Trong đó, tập trung vào một số lĩnh vực nóng, gây bức xúc dư luận và phối hợp các lực lượng thanh tra, công an, viện kiểm sát.

"Thời gian qua, tôi có dịp làm việc với Cục trưởng chống tham nhũng Malaysia. Ông ấy kể, không có bạn bè vì không ai chơi với những anh chống tham nhũng. Hằng ngày, ông ấy đi xe về nhà theo quy luật khác nhau vì luôn luôn sợ bị thủ tiêu. Nói vậy để thấy chống tham nhũng gay go. Nếu giao nhiệm vụ cho họ thì phải tăng cường biên chế, có chế độ riêng", đại biểu Trí kiến nghị.

Trách nhiệm người đứng đầu, phải làm rõ hơn nữa

Trong Luật phòng chống tham nhũng được trình tại kỳ họp lần này đã dành điều 55 và 56 về xử lý trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị để xảy ra tham nhũng. Tuy nhiên, đại biểu Đặng Văn Xướng đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan cấp trên khi xảy ra tham nhũng. Hiện nay, luật mới chỉ quy trách nhiệm của người đứng đầu trực tiếp của đơn vị xảy ra tham nhũng.

"Một trong những nguyên nhân khiến công tác phòng chống tham nhũng kém là do chưa quy rõ trách nhiệm người đứng đầu. Vụ tiêu cực dầu khí và Trưởng đoàn thanh tra nhận hối lộ, có xử lý trách nhiệm liên đới của lãnh đạo cấp trên không? Nếu tham nhũng xảy ra tràn lan, trách nhiệm của Chính phủ và cá nhân Thủ tướng đến đâu", đại biểu Xướng thẳng thắn.

Tiếp lời, đại biểu Bùi Sỹ Lợi lên tiếng khá gay gắt: "Tôi tiếp xúc cử tri, thấy họ băn khoăn 4 vấn đề. Thứ nhất là bộ máy chống tham nhũng đủ thẩm quyền, thứ hai là chuyện kiểm soát thu nhập cán bộ. Thứ ba là văn hóa từ chức của các lãnh đạo khi không đảm đương được nhiệm vụ. Thứ tư là Quốc hội phải phát huy quyền bỏ phiếu tín nhiệm".

Lấy dẫn chứng hàng loạt vụ tham nhũng vừa bị báo chí phanh phui, ông Lợi đề nghị, cần phải quy định rõ vai trò báo chí trong cuộc chiến chống tham nhũng, quyền được cung cấp thông tin, được bảo vệ. Đối với những người có thành tích chống tham nhũng, cần phải tặng thưởng huân huy chương, nếu bị sát hại phải được truy tặng liệt sĩ.

Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Huỳnh Thị Hường đề nghị, luật cần phải có 1 điều để bảo vệ người tố cáo đúng. Trong tình trạng một số nơi còn mất dân chủ, cán bộ tham nhũng kéo bè kéo cánh, người dân rất ngại công khai tên tuổi tố cáo tham nhũng. Đã có thực tế, một số nơi, đơn từ của người tố cáo sau một thời gian lòng vòng lại trở về cơ sở. "Từ những lý do trên tôi đề nghị nên xem xét những tố cáo tham nhũng nặc danh. Theo tôi biết, 70% đơn nặc danh thời gian qua là chính xác", bà Hường nói.

Kết thúc phiên họp sáng nay, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu kết luận, trước khi thông qua Luật phòng chống tham nhũng, sẽ gửi phiếu lấy ý kiến của đại biểu về 2 vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau: Ban chỉ đạo chống tham nhũng và kê khai tài sản.

Việt Anh

Ý kiến của bạn: