Ông Kumaki Hideo, Chủ tịch Hội Quốc tế ngữ Bảo vệ hoà bình Nhật Bản (EAPP), bồi hồi nhớ lại:

“Cách đây 60 năm, tôi còn là một thiếu sinh quân trong lực lượng hải quân Nhật Bản, với tư tưởng chủ nghĩa quân phiệt Nhật nóng lòng tham chiến. Tôi không hề biết rằng dân tộc Việt Nam đang chịu đau khổ dưới ách của Chủ nghĩa thực dân Pháp và quân phiệt Nhật Bản mà cứ tưởng rằng Nhật Bản giải thoát người châu Á khỏi cảnh lầm than và xây dựng Đại Đông Á mới.

Nhưng khi Nhật Bản đầu hàng đồng minh ngày 15-8-1945, toàn bộ thế giới quan theo chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản bị vỡ ra từng mảnh và tôi cảm thấy vô cùng hoang mang, tự hỏi sao Nhật Bản lại thua. Rồi tôi dần ý thức được chiến tranh là gì. Tôi kết luận rằng chiến tranh do chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản gây ra chẳng có gì là chính nghĩa mà chỉ là đau khổ và sát hại nhân dân.

Khi học tiếp trung học, tôi đã gặp một giáo viên lịch sử thế giới. Ông đề cập tới các nhà triết học XHCN, tới Karl Marx và tác phẩm Tư bản, sau này được dịch sang Quốc tế ngữ (QTN). Tôi bắt đầu học QTN để hiểu các tác phẩm, tìm hiểu lịch sử thế giới và tình hình quốc tế đang diễn ra.

Tháng 5-1954, qua báo Akahata của Đảng CS Nhật Bản, tôi biết Việt Nam đã giành chiến thắng Điện Biên Phủ. Hội Esperanto Việt Nam thành lập năm 1956 đã thực sự trở thành cầu nối giúp tôi gắn bó với Việt Nam. Tất cả những thông tin về Việt Nam được truyền tải qua những tài liệu của Hội gửi cho chúng tôi bằng QTN đều rất có ích.

Trước năm 1975, giao lưu giữa hai hội QTN Việt Nam và Nhật Bản chủ yếu bằng trao đổi sách báo, ấn phẩm tuyên truyền. Cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam được truyền tới Nhật Bản qua những ấn phẩm đó và được nhiều người ủng hộ.”

Kể đến đây, ông quay sang giới thiệu bà Ai Midori, hội viên lâu năm và là thân quyến của cố Chủ tịch đầu tiên EAPP Jui Tsunoshin (người đã tự thiêu ngày 11-11-1967 để phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam).

Bà Ai Midori nói trong ánh mắt đỏ hoe và nghẹn ngào vì xúc động: “Năm đó ông Jui Tsunoshin 73 tuổi còn tôi mới chỉ là một đứa trẻ đang được ông dạy QTN. Lúc đó tôi chỉ biết rằng ông tự thiêu để phản đối việc Mỹ leo thang ném bom miền bắc Việt Nam một ngày trước, 10-11-1967, và cũng để phản đối Chính phủ Nhật hợp tác với Mỹ.

Sự kiện đó được đài truyền hình Nhật Bản NHK đưa tin rộng khắp. Khi ông Tsunoshin được đưa vào bệnh viện, rất nhiều nhà báo tập trung bên ngoài xin được gặp và thăm hỏi ông.

Tôi hiểu rằng Việt Nam và cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam vì hoà bình, độc lập có một ý nghĩa to lớn, thiêng liêng đối với ông Tsunoshin và những thành viên Hội. Sau sự kiện đó, phong trào phản đối chiến tranh Việt Nam trở nên rầm rộ và vô cùng mạnh mẽ tại đất nước Nhật Bản.”

EAPP đã gắn bó với Việt Nam ngay những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Những người bạn Nhật Bản trở thành cầu nối tuyên truyền về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta, kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế đối với Việt Nam.

Trong hơn 30 năm qua, kể từ lần đầu năm 1971, ông Hideo đã tới Việt Nam rất nhiều lần, nhưng cũng giống như bà Midori, ít khi phải sử dụng tiếng Nhật, trong khi ông bà đều không biết tiếng Việt và chỉ một chút tiếng Anh. Hầu hết giao tiếp với các bạn bè Việt Nam đều bằng QTN. Làm Chủ tịch EAPP từ năm 1970, mỗi lần đến Hà Nội đối với ông Hideo đều như “được đến với gia đình trên quê hương mình”.

Từng giúp đỡ, ủng hộ Việt Nam về nhiều mặt trong chiến tranh, nay EAPP tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong thời bình. Ông Hideo và các hội viên đang giúp Việt Nam xây dựng thư viện chữ nổi dành cho người khiếm thị ở Hà Nội, với sự tài trợ của Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và nhiều nhà hảo tâm khác. Một dự án sản xuất giấy từ thân cây chuối để in chữ nổi cũng đang được tiến hành, tạo việc làm cho nhiều người. EAPP đón các hội viên QTN Việt Nam sang thăm Nhật Bản và ngược lại.

Ở tuổi 76, ông Hideo hoạt động dường như không biết mệt mỏi để tăng cường quan hệ giữa hai hội QTN của hai nước. Ông đã được Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam trao tặng Huy chương Hữu nghị vào tháng 9 năm ngoái. Ông cho biết, mục tiêu và phương châm hành động của ông là phát triển QTN thành một ngôn ngữ chung, vì hoà bình và hạnh phúc của toàn thể nhân loại.

HOÀNG CƯỜNG
(Thực hiện)