Những nguyên nhân kể trên là: tốc độ đô thị hóa nhanh, thành phố xây dựng nhiều khu công nghiệp, phụ nữ ngoại thành thiếu đất canh tác; do trình độ văn hóa thấp, không có nghề nghiệp; một số không có việc làm do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước...
Hội Phụ nữ là chỗ dựa của chúng tôi
Hai mắt ngấn lệ cùng vẻ mặt bối rối, chị Phạm Thị Tâm đan hai bàn tay gầy nhỏ vào nhau, lúng túng một hồi mới rụt rè mở đầu câu chuyện: "Hội Phụ nữ là chỗ dựa của chúng tôi. Những lúc ba mẹ con tôi túng quẫn, đói không có cơm ăn, quần áo không có mặc. Rồi ngày Tết không biết miếng thịt thế nào, mẹ con ôm nhau khóc... Nếu không có các bà, các chị ở hội, mẹ con tôi đành chịu chết, chả biết bấu víu vào đâu". Thấy tôi chăm chú nghe chuyện của chị Tâm, bác Ngọ Thị Hiện, Chủ tịch Hội Phụ nữ phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy giảng giải: Mẹ con nhà này bị chồng phụ bạc bỏ rơi, gia cảnh nghèo lắm. Chỗ ở là nhà kho của công an phường cho mượn tạm. Không có việc làm, ngày ngày ba mẹ con đi nhặt rác bán. Bữa no, bữa đói. Gặp những ngày mưa bão, cầm chắc không có ăn.
Dường như sợ tôi chưa hiểu, chị Tâm tiếp lời bác Hiện: Có lần ba mẹ con tôi đói quá, dù bị thấp khớp, đau chân quá, tôi vẫn cố đi đến nhà một bà bán hàng khô trong phường vay hai bơ gạo. Bà đồng ý cho vay với điều kiện, sáng mai phải san cho bà cái nền bếp. Vay được gạo rồi mẹ con chỉ dám nấu cháo cầm hơi. Sáng mai, thấy chân tay đau nhức, không đi nổi, cộng với nhịn đói dài dài, biết không thể đi làm trả nợ, nhưng sợ thất hứa, tôi đành quấy quá dặn con: Nếu có ai gọi đi làm, bảo mẹ cháu đi vắng...
Chuyện dăm năm trước là vậy. Nay chị Phạm Thị Tâm được Hội Phụ nữ xin UBND phường cho làm công việc quét dọn nhà bia tưởng niệm trong phường, lương mỗi tháng 350 nghìn đồng. Hai con chị Tâm được hội xin việc làm cho. Cháu trai Bùi Quang Minh làm tại một cơ sở sản xuất đèn lồng, lương tháng 700 nghìn đồng. Cháu gái làm ở Công ty bao bì xuất khẩu, thu nhập 650 nghìn đồng/tháng, mới xây dựng gia đình. Hai mẹ con chị Tâm hiện vẫn ở tạm tại nhà kho 10m2 của công an phường. Nhưng bác Hiện vui vẻ thông báo: "Hội Phụ nữ phường đang đề nghị UBND phường và thành phố cho chị Tâm được mua nhà trả góp. Nói vậy thôi, chứ thành phố có duyệt đơn thì Hội Phụ nữ vẫn phải đứng ra vận động các đoàn thể, các nhà hảo tâm giúp đỡ, chứ mẹ con chị Tâm đã làm gì có dư tiền để mua nhà.
Chúng tôi tìm gặp chị Nguyễn Thị Họa và chị Nguyễn Thị Bính, những người được Hội Phụ nữ phường giúp đỡ cho vay vốn để xóa đói, giảm nghèo. Tiếc là các chị đều đi vắng. Anh Phạm Khắc Diện, chồng chị Nguyễn Thị Họa, là bộ đội về hưu, không chút ngại ngần bộc bạch với chúng tôi: Dăm năm trước tôi về hưu với lương tháng hơn 600 nghìn đồng. Nhà năm miệng ăn trông cả vào số tiền ít ỏi này. May có Hội Phụ nữ cho vay vốn (từ một vài triệu, đến nay là bảy triệu đồng) và đề nghị UBND phường sắp xếp cho vợ tôi một quầy bán hàng khô gồm: mắm muối, hành tỏi, mộc nhĩ, nấm hương..., mỗi tháng thu nhập thêm 500-700 nghìn đồng. Tằn tiện, dè xẻn nay lương hưu tăng và tôi có thêm lương bảo vệ dân phố, nói chung gia đình cũng nuôi được ba cháu ăn học.
Kể đến đây, anh Diện chậm rãi: "Ðúng là nhiều lúc khó khăn, anh em ruột thịt không giúp được nhau. Còn gia đình tôi thì may mắn được Hội Phụ nữ giúp. Từ chỗ là hộ nghèo, được phường quan tâm, nay gia đình chúng tôi xin ra khỏi danh sách hộ nghèo". Giống như những hộ nghèo khác, vợ chồng anh Nguyễn Văn Thiện và chị Nguyễn Thị Bính, ở gác 5 khu nhà C2 Nghĩa Tân cũng phải xoay đủ nghề để kiếm sống. Khi chúng tôi đến, chị Bính đang đi mua vải may quần áo, vắng nhà. Anh Thiện cùng cháu trai lớn đang xoay trần cắt may quần áo, để vợ đem bán ở chợ. Cảnh nhà khó khăn do hai vợ chồng trước làm công nhân xây dựng, giảm biên chế phải về theo Quyết định 176. May là vợ anh có nghề may, đành cọc cạch làm thêm. Khổ nỗi, cảnh nghèo nuôi ba cháu ăn học, lấy đâu ra vốn để làm hàng. Hội Phụ nữ phường cũng là "cứu cánh" giúp gia đình chị vay vốn mà không phải thế chấp.
Từ số tiền vài triệu, nay được vay 10 triệu đồng, anh chị Thiện cùng các cháu bao sân cả việc cắt, may thành phẩm và bán hàng, thu nhập cũng khá khá, đủ nuôi hai cậu con trai thi đỗ đại học và cô con gái đang học trung cấp du lịch. Khó khăn còn chưa hết, bởi căn nhà tập thể của anh được Nhà nước hóa giá hơn 10 triệu đồng, nhưng gia đình không đủ tiền mua. Song theo anh Thiện: "Gia đình được như ngày hôm nay là hạnh phúc lắm rồi". Là người kiệm lời, ít nói, nên khi chia tay chúng tôi, anh Thiện chỉ biết bắt tay bác Chủ tịch Hội Phụ nữ phường thật chặt, và nói: "Cảm ơn các bác nhiều".
Tạo việc làm qua dạy nghề và giới thiệu việc làm
Hằng năm, Hội LHPN Hà Nội cũng thực hiện năm chương trình và hai nhiệm vụ công tác theo chỉ đạo của T.Ư Hội LHPN Việt Nam. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hội LHPN Hà Nội Tô Yên Khánh: "Căn cứ tình hình, đặc thù riêng của Hà Nội, hội chúng tôi tập trung vào công tác trọng tâm giúp phụ nữ thủ đô xóa nghèo. Bằng nhiều hình thức thông qua kênh dạy nghề, giới thiệu việc làm của Trung tâm dịch vụ việc làm 20-10 do hội quản lý, mỗi năm tạo việc làm cho hàng nghìn lao động nữ".
Chúng tôi tìm đến Trung tâm dịch vụ việc làm 20-10, tại 72 Quán Sứ, gặp không ít nam, nữ thanh niên đến xin học nghề. Một thanh niên đến xin học lớp pha cốc-tay (lớp pha rượu quốc tế), chị Mai Thị Thùy, Giám đốc trung tâm hỏi ngay: Ai giới thiệu các cháu đến đây? - Cháu nghe bạn cháu ở khách sạn M mách... Tiếp đó là bốn năm cô gái, người đến xin học nấu ăn, người học ngoại ngữ, người học tin học, rồi cắt may... đều được các nhân viên của trung tâm hướng dẫn, chỉ bảo chu đáo cách làm đơn và tư vấn những điều các học viên chưa rõ.
Qua gần 15 năm thành lập, đến nay vẫn khó khăn về địa điểm dạy nghề, giới thiệu việc làm, nhưng Trung tâm dịch vụ việc làm 20-10 đã thu hút gần 50 nghìn lượt lao động nữ (mỗi năm hơn 3.000 lượt) đến trung tâm học nghề. Sau khóa học, có từ 42-45% học viên ra trường được trung tâm giới thiệu việc làm ổn định. Theo chị Mai Thị Thùy, để có được hiệu quả này, trung tâm luôn đổi mới phương thức dạy, học, tư vấn giới thiệu việc làm.
Từ chỗ chỉ dạy vài nghề, nay trung tâm có 12 loại hình, với các lớp dạy nấu ăn, cắm tỉa hoa nghệ thuật, ngoại ngữ, tin học, pha cốc-tay, may dân dụng, may công nghiệp; gần đây thêm một loạt loại hình mới như nghiệp vụ khách sạn (lễ tân, bàn, buồng, bar), điện dân dụng, điện tử, kế toán thương mại-dịch vụ. Thậm chí có lớp học chuyên làm các loại bánh, chè, nấu các loại xôi. Nghe tưởng chuyện đơn giản, vụn vặt. Nhưng thực tế lại rất thiết thực. Bởi hiện nay, phụ nữ ở những vùng ngoại thành và các khu công nghiệp lớn do thành phố lấy đất quy hoạch, không còn đất canh tác, nhiều chị tuổi ngoài ba mươi, trình độ văn hóa và tay nghề không có, không thể đi xin việc làm.
Việc Trung tâm 20-10 về tận các cơ sở mở lớp học, đã giúp các chị buổi sáng nấu nồi xôi chè, hoặc làm bún thang, làm phở, mở cửa hàng giải khát phục vụ công nhân ở các khu công nghiệp tại quận Cầu Giấy, huyện Từ Liêm, Ðông Anh, Sóc Sơn... lại rất thiết thực, hiệu quả. Do đồng vốn bỏ ra không nhiều, các món ăn cũng đơn giản, dễ làm dễ học, chỉ cần chú ý vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, hằng tháng mỗi người cũng có được nguồn thu đáng kể, phụ giúp chi tiêu trong gia đình. Mặt khác, do điều kiện đi lại giữa các quận, huyện khá xa, nên trung tâm đã mở nhiều lớp đào tạo nghề lưu động tại 14 quận, huyện. Thí dụ đưa máy may xuống tận xã, tạo điều kiện cho lao động nữ được học nghề tại chỗ. Dạy nghề khó khăn là vậy, song tư vấn giới thiệu nghề để hơn 40% lao động nữ sau học nghề có việc làm, là điều cực kỳ khó khăn.
Các cán bộ trung tâm, rồi Ban Giám đốc trung tâm đã trực tiếp lăn lộn, tiếp cận nhiều tổng công ty lớn, các công ty TNHH, các khu công nghiệp-chế xuất để giới thiệu nguồn nhân lực do trung tâm đào tạo. Tiếp đó là liên kết với các doanh nghiệp mở những ngày hội giới thiệu việc làm, hội nghị khách hàng. Ðối tượng được giới thiệu có thể là lao động giản đơn, nữ thanh niên có trình độ văn hóa lớp 12, phụ nữ có trình độ văn hóa thấp..., trình độ, năng lực, độ tuổi khác nhau. Song, muốn giới thiệu lao động với các doanh nghiệp, trước tiên phải tư vấn, dạy nghề để biết người lao động cần việc làm như thế nào, để đáp ứng yêu cầu của cả hai bên. Vì vậy, không kể số lao động mà trung tâm cùng các cấp Hội Phụ nữ cơ sở đã giúp tạo việc làm ngay tại địa phương, mỗi năm trung tâm đã cung ứng và giới thiệu việc làm cho gần hai nghìn lao động nữ có việc làm ổn định, góp phần hạ tỷ lệ nghèo của Hà Nội hằng năm.
Chương trình tạo việc làm cho phụ nữ nghèo thủ đô của Hội LHPN Hà Nội, mà trực tiếp là Trung tâm dịch vụ việc làm 20-10 và các cấp hội phụ nữ cơ sở, được thành phố đánh giá cao. Song điều quý hơn cả là hội viên phụ nữ ngày càng tin tưởng và gắn bó hơn với tổ chức hội.
|