Cây dã hương Tiên Lục (Lạng Giang) ở Bắc Giang đã đi vào bộ từ điển bách khoa nổi tiếng thế giới Larousse. Từ điển này đã in ảnh cây dã hương Tiên Lục với chú thích là cây dã thứ hai thế giới sau một cây dã khác ở châu Phi. Dã hương là loại cây đặc biệt quý hiếm, có gốc nguyên sinh nguyên thủy, tưởng đã tuyệt chủng sau một trận đại hồng thủy ngàn năm trước. Hàng ngàn năm nay, loài cây có giống họ long não cổ đại ấy vẫn lặng lẽ sống trên đất sỏi đồi son Tiên Lục, bất chấp thời gian.

Cây dã hương cổ thụ ở Bắc Giang.
Trên đất nước ta, những loại cây quen thuộc như cây bàng, cây thông và những cây đa, đề, si, xà cừ, gạo, me, sấu... có tuổi thọ trăm năm, ngàn năm không hiếm để bảo vệ các cổ thụ từ trăm tuổi trở lên thì mỗi nơi đã cho con số hàng nghìn.
Cây đa Chương Dương.
|
Các vùng đất cổ khác như Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Nam Định, Nghệ An, Hà Tĩnh, cố đô Huế... có lẽ con số cũng không ít hơn thế. Đặc biệt, con số ấy ở thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến của chúng ta, nơi ra ngõ là gặp cổ thụ, chắc chắn còn hơn rất nhiều lần.
Một số làng quê ở Hà Tây dọc sông Nhuệ, sông Đáy có những cây đa tuyệt đẹp như cây đa 3 rễ Bình Đà, cây đa 7 rễ Hòa Bình, cây đa hoa gạo Chương Dương, cây đa Giời ơi, Phúc Tiến, cây gạo đền Bộ Đầu, cây thị nghìn tuổi chùa Triều Đông, cây si khổng lồ đình Văn Phát...
Cây si nghìn năm đình Văn Phát. | Rặng duối cổ Đường Lâm.
|
Nếu ở Tiên Lục, tôi từng nghe truyền tụng mỗi khi cây dã hương gẫy cành là điềm báo một sự biến của cuộc đời ví đang có giặc thì giặc tan, đang loạn ly thì thanh bình, thì người dân Hòa Bình, Thường Tín kể rằng cây đa 7 rễ đã dựng lên cả một bức tường thành che chở xóm làng, từng hứng chịu không biết bao nhiêu đạn bắn tới từ một đồn Pháp, thân cành lỗ chỗ vết đạn giặc mà vẫn sừng sững tươi xanh. Cây me hơn 300 tuổi tại nhà Nguyễn Huệ tại làng Kiên Mỹ có thể kể về sự phát tích của những người anh hùng áo vải Tây Sơn, còn rặng duối nghìn tuổi Đường Lâm là một bằng chứng sống về tài thuần voi giúp nước đại phá quân Nam Hán của Ngô Quyền.