Hậu kiểm các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ôtô trong nước: Đau cũng phải cắt!
 | Sơn tĩnh điện khung vỏ xe ôtô tại Nhà máy Vinaxuki. | Đoàn kiểm tra liên ngành do Bộ Công nghiệp chủ trì kiểm tra tình hình sản xuất lắp ráp (SXLR) ôtô của các DN trong nước đã kết thúc hơn 1 tháng làm việc. Tuy nhiên, ông Thái Bá Minh - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học - Công nghệ (Bộ Công nghiệp), Trưởng đoàn kiểm tra, cũng chưa đưa ra được con số cuối cùng về số DN đạt và không đạt tiêu chuẩn theo Quyết định 115/QĐ-BCN của Bộ Công nghiệp. Và chính sự "chùng chình" này đang tạo ra nghịch cảnh: Người làm thật thì ăn cháo, kẻ làm láo lại ăn cơm! 2/3 chắp vá... Theo một thành viên của đoàn kiểm tra, trong tổng số 36 DN nằm trong diện bị kiểm tra, có 2 DN đã tự động xin rút vì xét thấy không đảm bảo các quy định theo QĐ 115 là Công ty vận tải ôtô Phú Thọ và Công ty An Thái (Thái Bình). 34 DN đã được kiểm tra thì hầu hết đều nhập khẩu các dây chuyền sản xuất ôtô Trung Quốc và "đếm trên đầu ngón tay" các DN đảm bảo các quy định của QĐ 115. Trong khi đó, QĐ 115 quy định: Các DN sản xuất ôtô con đến 9 chỗ ngồi, ôtô khách đến 15 chỗ ngồi, ôtô tải đến 3,5 tấn đều bắt buộc thân xe (khung và vỏ xe) phải sơn điện ly; đồng thời trang bị đầy đủ các thiết bị kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng lớp sơn như độ dày, độ bóng, độ bám dính bề mặt. Chiểu theo quy định này, đoàn kiểm tra kết luận chỉ có 3 DN là XN tư nhân Xuân Kiên (Vĩnh Phúc), Công ty Detech (Hưng Yên) và XN ôtô Chu Lai - Trường Hải (Quảng Nam) là có đầu tư dây chuyền sơn điện ly. Hầu hết các DN còn lại đều không đầu tư dây chuyền này, thậm chí đã có DN nại ra lý do QĐ 115 cho phép các DN đươc hợp tác liên kết để đầu tư dây chuyền sơn, không nhất thiết phải đầu tư từ A đến Z.
Theo ông Ngô Văn Trụ - Phó Vụ trưởng Vụ Cơ khí luyện kim hoá chất (Bộ Công nghiệp) thì lý do của việc các DN đều từ chối không đầu tư dây chuyền sơn điện ly và kể cả đường thử xe tối thiểu 500m (phải bảo đảm các loại địa hình) là vì vốn đầu tư quá lớn. Thông thường, một dây chuyền như vậy không dưới 100 tỉ đồng, còn đầu tư bài bản phải mất từ 4-8 triệu USD (như các LD Toyota, VMC, VinaStar, Mêkông đã đầu tư). Ông Bùi Ngọc Huyên - TGĐ XN Xuân Kiên cho biết: Dây chuyền sơn điện ly đã chiếm 1/3 tổng số vốn đầu tư của cả nhà máy (trên 100 tỉ đồng) mới đảm bảo đáp ứng QĐ 115.
 | | Lắp ráp ôtô tại nhà máy Vina Xuki. | Tuy nhiên điều đáng lo ngại hơn, theo ông Trụ không phải là việc DN có hay không đầu tư dây chuyền sơn điện ly, mà chỉ là đối phó với quy định này bằng cách thuê các cơ sở sản xuất bên ngoài gia công sơn. Nhưng chất lượng sơn điện ly được giám sát ra sao, lấy gì để đảm bảo sản phẩm xuất xưởng của các DN này tuân thủ đúng quy định và quy trình sơn? Từ đó quyết định đến chất lượng sản phẩm đến tay người sử dụng.
Ông Thái Bá Minh - Trưởng đoàn kiểm tra thừa nhận: Chúng tôi không đủ thời gian để kiểm tra đến tận cơ sở gia công, chỉ biết rằng DN phải tự chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm đến người sử dụng.
Đau cũng phải cắt Một thành viên đoàn kiểm tra cho biết: Theo kết quả kiểm tra thì chỉ có khoảng trên 10 DN là đáp ứng các quy định của QĐ 115 (ở các mức độ khác nhau). Số còn lại đều chưa đầu tư, thậm chí chỉ đầu tư hết sức sơ sài, hoặc nâng cấp một số các trang thiết bị của dây chuyền sản xuất xe máy cũ, không đồng bộ và chắp vá. "Do lợi thế giá rẻ, nên thời gian qua hàng loạt các dây chuyền thiết bị Trung Quốc nhập khẩu ồ ạt vào Việt Nam và được các DN VN tận dụng triệt để cơ chế Bộ Công nghiệp đồng loạt phân cấp cho các địa phương duyệt các quyết định đầu tư" - ông này cho biết, và đây là lý do chính để các DN nở rộ việc đầu tư sản xuất ôtô thời gian qua.
Ông Nguyễn Xuân Chuẩn - nguyên Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, hiện là Chủ tịch Hội Kỹ sư ôtô VN - đưa ra lời cảnh báo: Sau cả 10 năm đầu tư sản xuất ôtô của các DN có vốn đầu tư nước ngoài, đến nay gần như chưa DN nào đạt được tỉ lệ nội địa hoá 30% như đã cam kết. Để đầu tư nhà máy sản xuất ôtô, trung bình phải có vốn từ vài chục đến hàng trăm triệu USD, trong khi nhiều DN đầu tư sản xuất ôtô trong nước hiện có số vốn chỉ vài chục tỉ, thậm chí vài tỉ đồng. Sau thời kỳ đầu tư ồ ạt sản xuất ôtô, hiện Trung Quốc đã tuyên bố đóng cửa một loạt nhà máy hoạt động không hiệu quả, và số dây chuyền thiết bị sản xuất ôtô quá đát này - bằng con đường nào đó - đã vào VN thông qua các dự án sản xuất ôtô của các DN trong nước vì giá rất bèo. Thậm chí, khá nhiều ôtô Trung Quốc "núp bóng" các DN sản xuất trong nước lắp ráp rồi đồng loạt tung ra thị trường. Kết cục là VN sắp biến thành bãi chứa sản phẩm kém chất lượng, mà giá bán chắc gì đã rẻ.
Trở lại kết quả kiểm tra các DN sản xuất lắp ráp ôtô, ông Thái Bá Minh vẫn không đưa ra lời bình luận gì về những kiến nghị tới đây, đoàn kiểm tra sẽ công bố về "số phận" các DN này. Ông khẳng định, đoàn kiểm tra đã lập biên bản các DN đạt quy định của QĐ 115 ở các mức độ khác nhau và quyết định cuối cùng sẽ là của Bộ Công nghiệp. Tuy nhiên, chính sự chậm trễ này sẽ tạo ra các khe hở cho các DN làm ăn gian dối tiếp tục lách luật, để đua nhau nhập khẩu linh kiện về lắp ráp, ngõ hầu gỡ gạc lại phần vốn đã bỏ ra. Bởi vậy, dư luận đang đòi hỏi Bộ Công nghiệp cần kiên quyết khép lại cái gọi là sự "gia hạn" này - bởi đây chính là kẽ hở phát sinh tiêu cực. Khánh Hà Để đầu tư được nhà máy sản xuất, lắp ráp ôtô đạt tiêu chuẩn theo Quyết định 115/QĐ-BCN, Xí nghiệp tư doanh Xuân Kiên phải đầu tư tới 300 tỉ đồng. Riêng hệ thống sơn điện ly đầu tư gần 100 tỉ đồng, phải lắp đặt trong 18 tháng mới xong. Do đó, giá thành chiếc xe cao hơn không được phủ sơn điện ly từ 10-15 triệu đồng/xe, nhưng khung vỏ xe được bảo vệ tới 20 năm. Còn dùng sơn tĩnh điện phủ khung vỏ ôtô, tuổi thọ chỉ được 2 năm.
Từ 1.7.2005 đến nay, đã có 536 bộ linh kiện CKD ôtô Trung Quốc nhập khẩu qua cửa khẩu Lạng Sơn. Số hàng này chủ yếu tập trung vào các DN sản xuất lắp ráp ôtô: Mêkông, Việt Hà, Hoa Mai... là những DN chưa đầu tư theo tiêu chuẩn Quyết định 115/QĐ-BCN của Bộ Công nghiệp. Nguồn: Cục Hải quan Lạng Sơn/ C.T ghi |
Trả lời báo chí mới đây, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp Đỗ Hữu Hào khẳng định: Để tránh tình trạng các DN không đủ điều kiện ồ ạt nhập khẩu linh kiện ôtô về lắp ráp kiếm lời, từ nay đến cuối năm, Bộ Công nghiệp kiến nghị các cơ quan chức năng không cho các DN này tiếp tục nhập khẩu linh kiện và chỉ cho phép lắp ráp các bộ linh kiện nhập khẩu về trước 1.7.2005. Tuy nhiên, trao đổi với PV Báo Lao Động chiều 21.10, một lãnh đạo Hải quan Lạng Sơn cho biết, cơ quan này vẫn chưa nhận được bất cứ văn bản nào của cơ quan chức năng về việc tạm không cho nhập khẩu với các DN không đủ tiêu chuẩn và việc nhập khẩu vẫn diễn ra bình thường. Xem ra, càng chậm xử lý các DN này, càng tạo kẽ hở để họ trục lợi. Đ.C ghi |
|