Trong lúc chưa ngã ngũ về chuyện hạn ngạch với hàng dệt may vào thị trường Mỹ, liên bộ Thương mại Công nghiệp đưa ra giải pháp cho phép doanh nghiệp tiên liệu tiêu chuẩn xuất hàng năm 2006 tối thiểu bằng lượng hạn ngạch đã dùng trong 2005.

Doanh nghiệp dệt may vẫn còn băn khoăn chuyện quota. Ảnh: Anh Tuấn.

Chủ tịch Hiệp hội dệt may VN Lê Quốc Ân cho biết, trước bức xúc của các doanh nghiệp dệt may về vấn đề hạn ngạch năm 2006 sang Mỹ, mới đây Bộ Thương mại đã ra thông báo như trên. Tuy nhiên, Bộ Thương mại hiện vẫn chưa đưa ra hướng dẫn chi tiết về việc phân giao và thực hiện hạn ngạch. Nội dung cụ thể về vấn đề này sẽ được đề cập trong Thông tư liên tịch Bộ Thương mại - Bộ Công nghiệp trong thời gian tới.

Theo ông Lê Quốc Ân, để chữa cháy trong giai đoạn này, các doanh nghiệp dệt may có thể dựa theo những nguyên tắc đó để tiến hành đàm phán với đối tác, song cũng rất mạo hiểm.

Ông Nguyễn Đức Hoan, Giám đốc Công ty may Song Ngọc, TP HCM cho biết, cho tới thời điểm này - tức là đã hết tháng 9, Song Ngọc vẫn chưa ký kết một hợp đồng nào với khách hàng Mỹ. Trước mắt, khi chưa có lượng quota cụ thể của Bộ Thương mại phân xuống thì công ty không dám cam kết với khách hàng một điều gì.

Để chạy đua trong việc tìm kiếm đơn hàng, Song Ngọc cũng chỉ còn cách là áng chừng quota có được trong năm 2005 để lên kế hoạch cho năm sau. Tuy nhiên, lượng quota của Song Ngọc có được trong năm trước cũng không đáng kể nên công ty chỉ tập trung nhiều vào những đơn hàng đi Mỹ nhưng phi quota hoặc xuất sang các thị trường không hạn ngạch như Nhật hay EU.

"Doanh nghiệp ngành may phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, không những chỉ có quota mà cả chuyện lao động. Nhiều đơn vị phải hủy bỏ, bồi thường đơn hàng vì lao động tự ý nghỉ việc. Còn khách hàng Mỹ, vừa lo lắng không biết doanh nghiệp VN có đủ quota để xuất hàng, hoặc thiếu lao động để sản xuất thì đơn hàng sẽ bị chậm trễ, nên cũng chưa muốn ký hợp đồng", ông Hoan kể.

Trưởng phòng kế hoạch Công ty công nghiệp thương mại xuất nhập khẩu dệt may Tân Phú Cường Nguyễn Ngọc Cẩm Tú cho biết, lợi thế của công ty là có nhiều khách hàng truyền thống, không quá khó khăn trong những lần đàm phán trước. Tuy nhiên, hiện đa số các khách hàng cũ của công ty chưa ký hợp đồng cụ thể vì muốn biết chính xác lượng quota mà công ty có được trong năm để xác định đơn hàng.

Bà Tú nói, hiện nhiều khách hàng Mỹ còn nghi ngại, nếu khi hợp đồng đã ký kết xong mà phía doanh nghiệp VN không có khả năng để làm do thiếu quota thì người chịu thiệt nhiều nhất chính là họ. "Doanh nghiệp VN chỉ là người gia công, nếu đơn hàng không kịp cũng chỉ bồi thường một phần nào đó, chứ khách hàng đã bỏ một số vốn lớn để làm FOB thì hậu quả khó có thể lường được", bà nói thêm. Hiện, Tân Phú Cường chỉ dám dựa vào lượng hạn ngạch của năm ngoái để đặt hàng đến hết tháng 3 năm sau.

Tương tự như Tân Phú Cường, ông Lê Hồng Phoa - Giám đốc Công ty may xuất khẩu Protrade - cho biết, hiện công ty mới chỉ lên kế hoạch đặt hàng đến hết tháng 1/2006 bằng cách áng chừng phần quota của mình dựa trên năng lực của năm nay. "Nếu đã có quota, công ty sẽ đàm phán ký hợp đồng đến hết tháng 6/2006. Nhưng chỉ dựa vào việc áng chừng, công ty không đủ can đảm để làm nên đành bỏ qua nhiều cơ hội", ông nói.

Theo ông Phoa, hiện có nhiều khách hàng Mỹ rất muốn ký hợp đồng với doanh nghiệp VN, nhất là sau khi một số mặt hàng dệt may của Trung Quốc bị hạn chế vào thị trường này. Song, với tình hình chậm trễ trong việc phân bổ quota như hiện nay, các doanh nghiệp Mỹ tỏ ra rất chần chừ. Nếu Bộ Thương mại không nhanh chóng phân hạn ngạch, có thể họ sẽ tìm đến khách hàng ở các nước khác.

Hà Vy - Nguyễn Thuỳ