Doanh nghiệp còn mơ hồ khi chuyển giao công nghệ
Các Website khác - 18/10/2005

5 thất bại mà các doanh nghiệp Việt Nam thường gặp phải khi thực hiện chuyển giao công nghệ là: Không hình thành được một kế hoạch bài bản; thiếu phân tích tình hình; thiếu khả năng quản lý dự án; không tìm kiếm đúng công nghệ; thiếu khả năng đàm phán, soạn thảo hợp đồng chuyển giao công nghệ.

Doanh nghiệp Ấn Độ chào bán công nghệ cho đối tác Việt Nam.

Đó là phân tích của Tiến sĩ Lục Dư Khương thuộc Vụ Đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ của Bộ Khoa học Công nghệ vào sáng nay tại buổi tập huấn về thẩm định công nghệ các dự án đầu tư, TP HCM.

Những thất bại này, theo ông Khương, ngoài nguyên nhân chủ quan từ phía các doanh nghiệp, còn là khó khăn chung của doanh nghiệp các nước đang phát triển. Đó là tình trạng thừa nguyên liệu thô nhưng thiếu nguyên liệu chế biến đạt chất lượng theo tiêu chuẩn. Doanh nghiệp cũng không đủ kỹ năng để thẩm định thiết bị công nghệ khi được chuyển giao, nên máy móc nhận về gặp bệnh, hư hỏng hoặc không sử dụng được phải "trùm mền" là chuyện "thường ngày ở huyện".

Hợp đồng sơ hở cũng là lỗi mà nhiều doanh nghiệp mắc phải khi soạn thảo và đàm phán. "Nhiều doanh nghiệp ký hợp đồng chuyển giao công nghệ nhưng lại không có điều khoản quy định rõ ràng về đào tạo và trợ giúp kỹ thuật nên dễ bị vấp khi công nghệ gặp trục trặc kỹ thuật", ông Khương nhận xét.

Đơn cử, Công ty Mountain Leather ký hợp đồng chuyển giao công nghệ với Công ty Baltic Hide với điều khoản, công ty Baltic sẽ giám sát sản xuất cho đến khi vận hành trôi chảy và chịu trách nhiệm nhập khẩu 75% sản phẩm đầu ra của Moutain là da thuộc. Song, lẽ ra trách nhiệm mua máy móc thiết bị phải được giao cho đối tác Baltic với ưu thế là có nhiều kinh nghiệm hơn, Mountain lại "ôm" về mình, mặc dù không am hiểu về công nghệ này bằng Baltic. Đó cũng là lý do khiến nhiều dây chuyền công nghệ mua về bị xếp xó bởi không sử dụng được, lại không thể "bắt đền" đối tác.

Những cái thiếu khác như sự hỗ trợ từ phía đối tác, sự chủ động trong thị trường, nguồn nhân lực có tay nghề và được đào tạo, cả kỹ năng quản lý... cũng trở thành những yếu tố làm cho doanh nghiệp Việt Nam bị hẫng khi thực hiện hợp đồng chuyển giao công nghệ.

Cẩm nang chuyển giao công nghệ của Trung tâm chuyển giao công nghệ Châu Á - Thái Bình Dương (APCTT) cho thấy, các công ty vừa và nhỏ thích hợp với việc đổi mới, chuyển giao công nghệ hơn là những công ty lớn và các doanh nghiệp Nhà nước, bởi sự tự quyết cao và tính kém ổn định hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp vừa và nhỏ lại đang đối mặt với những khó khăn như không đủ tiềm lực để định giá công nghệ chính xác hoặc lựa chọn công nghệ tốt nhất cho mục tiêu của mình, nên lại rơi vào vòng lẩn quẩn: trang bị công nghệ - không sử dụng được - thải hồi - trang bị công nghệ.

Ông Khương cũng khuyến cáo các doanh nghiệp trước khi tiến hành chuyển giao công nghệ, cần phải nghiên cứu kỹ nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp mình và tỉnh táo lưu ý các vấn đề như phân tích lợi nhuận mang lại khi chuyển giao công nghệ, cân nhắc xem nhập công nghệ trọn gói hay từng phần là hiệu quả nhất.

Phan Anh