Kiến trúc Trung Quốc tự đánh mất mình Phản ánh xã hội là một trong những thuộc tính của kiến trúc (KT). KT Trung Quốc (TQ) cũng không nằm ngoài quy luật đó. Cùng với sự tăng trưởng kinh tế quá nóng, quá trình xây dựng ồ ạt tại các thành phố lớn trong bối cảnh còn nhiều bất cập về cơ chế, chính sách và con người, đang khiến bộ mặt kiến trúc đô thị nước này nhanh chóng bị biến dạng. Trả giá Chỉ nhìn vào bóng dáng đô thị của Bắc Kinh hay Thượng Hải cũng gợi đến một cảnh quan "đậm chất viễn tưởng". Với ngót nghét 6.000 ngôi nhà cao trên 10 tầng và một khách sạn cao nhất thế giới, Thượng Hải đã vội vàng tạo ra nét riêng của mình bằng cách chụp lên trên nóc các toà cao ốc những "mái chùa", hay vòm cuốn màu hồng được trang trí cầu kỳ và cả những thứ trông giống như tên lửa đầu đạn hạt nhân hay máy bay ném bom... Điều đó làm Thượng Hải trở nên địa điểm hấp dẫn đối với các nhà làm phim khi họ muốn tìm cảnh quay các bộ phim viễn tưởng của... thế kỷ 22. Những phản ứng Tuy nhiên, sự chuyển hoá nhanh chóng bộ mặt của các thành phố TQ không phải không gây ra những tranh cãi. Lấy ví dụ Nhà hát Quốc gia Bắc Kinh, hay như nó thường được gọi là "vỏ trứng", "giọt nước" hoặc "nấm mồ" do KTS Pháp Paul Andreu thiết kế - dự kiến sẽ hoàn thành vào năm sau trên một trong những khu đất đẹp nhất ở trung tâm thành phố. Đối với những người theo chủ nghĩa truyền thống, tổ hợp nghệ thuật này điển hình cho sự ngoại xâm trong KT. Theo các nhà phê bình, sau 4 năm thi công và tiêu tốn tới 365 triệu USD, cấu trúc khổng lồ bằng kính và titan này không những chẳng hề tuân thủ thuật phong thuỷ mà thậm tệ hơn trông nó lại giống hệt một ngôi mộ cổ Trung Hoa. Các KTS TQ đã kiến nghị chính phủ từ bỏ dự án này. Các nhà môi trường cũng công kích kịch liệt do những chi phí bảo dưỡng khổng lồ trong tương lai của nó. Còn các kỹ sư thì cho rằng nó không an toàn. Sự ồn ào này đã làm nảy sinh một tên lóng khác cho công trình: "Quả trứng vỡ". Chịu chung số phận với Nhà hát Quốc gia là Sân vận động Olympic Bắc Kinh do các KTS Thuỵ Sĩ Jacques Herzon và Pierre de Meuron thiết kế. Cũng giống như công trình trên, sân vận động 100.000 chỗ, hình "tổ chim" này làm bằng các đai thép mỏng phủ một lớp màng trong suốt và cái mái có thể đóng mở, bị phê phán bởi giá thành quá cao và phong cách kiến trúc lạc lõng. Mới đây chính phủ đã cắt giảm kinh phí tới gần một nửa, 274 triệu USD, và giảm tiến độ thi công, hứa hẹn công trình sẽ được hoàn thành với quy mô khiêm tốn hơn. Nhưng có lẽ dự án gây nhiều tranh cãi nhất về những giới hạn của tính hiện đại là trụ sở Đài Truyền hình Trung ương TQ nằm ở khu buôn bán trung tâm của Bắc Kinh. Nó trông giống như 2 toà tháp hình chữ L nằm đối diện nhau để tạo ra một đường vòng khép kín (ảnh). Công trình được thiết kế bởi Văn phòng KT Hà Lan Metropolitan Architecture (OMA), đứng đầu là Koolhaas, đã trải qua nhiều năm tranh cãi và chi phí bị tăng gấp đôi so với dự toán, lên tới 600 triệu USD - một con số quá lớn đối với đất nước nơi nông dân chỉ kiếm được trung bình dưới 300USD/năm. Dù thiết kế này được coi là đã cố gắng kết hợp giữa dạng hình học thường thấy trong KT truyền thống TQ và các chi tiết KT hiện đại, nhưng khả năng sử dụng của công trình và ảnh hưởng của nó bị dư luận đặt một dấu hỏi lớn. Lỗi tại cơ chế? Dù TQ có khả năng xây dựng rất nhiều công trình KT mới, cơ chế hiện nay của nước này không đủ đảm bảo cho chất lượng của chúng. Trong giai đoạn quá độ, TQ phải đối mặt với quá nhiều vấn đề như quản lý yếu kém, tệ nạn tham nhũng tràn lan, không rõ ràng trong sở hữu đất, luật pháp lỏng lẻo, các phương pháp thi công lạc hậu, trình độ và kinh nghiệm hạn chế trong thực thi các dự án lớn... Đối với các KTS nước ngoài, đó còn là môi trường làm việc thiếu ổn định và vô số rào cản do các nhà quản lý đô thị dựng lên, cũng như sức ép về tiến độ và giá thành. Nếu như ở các nước phương Tây, trung bình cần 40.000 giờ cho thiết kế một dự án lớn, thì ở TQ thời gian đó chỉ bằng 1/5, tức là khoảng 8.000 giờ. Đó chính là nguyên nhân ra đời của những sản phẩm kiến trúc hời hợt, kém chất lượng. Một số KTS nước ngoài còn phản ứng lại những bất cập trên đây bằng cách sử dụng các thiết kế chỉnh sửa từ những dự án mà họ đã làm ở một nơi nào đó mà chẳng hề quan tâm đến điều kiện địa phương. Và thế là nhiều thành phố lớn của TQ trở thành "nồi lẩu thập cẩm" của KT thế giới. Ngoài những "mái chùa" hay những kiểu mái kỳ quái úp trên các cao ốc văn phòng và nhà ở, "bạn có thể nhìn thấy các mái dốc kiểu Bắc Âu ngăn cản tuyết đọng ở miền nam TQ - Xing Tonghe, KTS trưởng của Công ty KT Xian Dai (Thượng Hải), nói - Điều đó thật lố bịch". Hoàng Giang (Theo Los Angeles Times) |
▪ Nhiều doanh nghiệp kêu cứu (20/10/2005)
▪ Ngân hàng không đổi tiền lẻ (21/10/2005)
▪ Người dân được tự do chuyển ngoại tệ (20/10/2005)
▪ Sẽ sớm thành lập sàn giao dịch bất động sản (21/10/2005)
▪ Hàng ngoại át hàng nội (20/10/2005)
▪ Thành lập Cục Điều tiết điện lực (21/10/2005)
▪ Miễn thị thực, khách du lịch đến Việt Nam tăng mạnh (21/10/2005)
▪ Dệt may và nguy cơ mất khách (21/10/2005)
▪ Miền Bắc: 10.000ha lúa giảm năng suất vì sâu đục thân (22/10/2005)
▪ Quy hoạch lại hệ thống xăng dầu (22/10/2005)