Theo bác sĩ Phạm Thị Hồng Hoa, trưởng khoa nội tiết - đái tháo đường BV Bạch Mai, chế độ ăn uống hợp lý, thành phần dinh dưỡng tuân thủ đúng theo yêu cầu bệnh lý chính là một bộ phận không thể thiếu trong phương pháp điều trị tích cực của y học hiện đại. Ăn điều trị cho kết quả thấy rõ trong các bệnh chuyển hóa.

Bác sĩ Hoa cho biết thêm riêng với bệnh tiểu đường, sử dụng phương pháp điều trị tích cực bao gồm: thuốc, tập luyện, ăn hợp lý thì chế độ ăn là nhân tố có ý nghĩa quyết định nhất. Ở một số trường hợp khác, bệnh nhân tưởng đã khỏi bệnh khi hết các triệu chứng cấp tính nhưng thật ra rất có thể bệnh đang chuyển sang mãn tính. Chế độ ăn hợp lý góp phần ngăn ngừa bệnh không tiến triển nặng thêm hoặc chuyển sang giai đoạn mãn tính, chữa trị phức tạp hơn rất nhiều. Ăn điều trị được sử dụng rộng rãi trong thời gian “hậu điều trị” cũng giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng và tránh được biến chứng.

Từ năm 2003, BV Bạch Mai bắt đầu triển khai cung cấp suất ăn cho các bệnh nhân nội trú. Đến nay, mỗi ngày có hơn 1.000 bệnh nhân được phục vụ theo chế độ ăn chữa bệnh. Bệnh nhân buộc phải ăn mềm (cháo, phở, miến, mì...) được phục vụ bốn bữa; hoặc ăn lỏng (thức ăn được ninh nhừ, xay nhuyễn rồi lọc thành dung dịch) sáu bữa một ngày. 300 suất phục vụ tận giường bệnh, còn lại đa số bệnh nhân đăng ký ăn tại căngtin.

Theo anh Nguyễn Công Môn, một bệnh nhân suy tim độ 3, đặt bữa tại nhà ăn bệnh viện vừa bảo đảm được yêu cầu dinh dưỡng điều trị bệnh, vừa thuận tiện trong lựa chọn theo khẩu vị. Nếu không ăn những món có sẵn trong thực đơn, người bệnh có thể thay thế bằng món ăn phù hợp hơn mà lượng calo và hàm chất dinh dưỡng vẫn tương đương.

Các bác sĩ dinh dưỡng thường xuyên có mặt ở nhà ăn, tư vấn trực tiếp về khẩu phần ăn trong ngày cho từng loại bệnh. Chẳng hạn với bệnh viêm cầu thận ăn nhạt tuyệt đối trong 1-2 tuần đầu, khi protein niệu giảm hoặc hết phù thì bắt đầu ăn nhạt tương đối. Bệnh suy tim giảm muối xuống còn 1/2 hoặc 1/4 so với bình thường, hạn chế thức ăn kích thích thần kinh, chia nhiều bữa nhỏ trong ngày; với bệnh nhân suy tim nặng, có phù thì kèm thêm giảm nước... Đến nay, bệnh viện đã xây dựng được 47 chế độ ăn áp dụng cho người bệnh trưởng thành và 28 chế độ cho bệnh nhi. Nhiều thể bệnh có các mức độ biểu hiện lâm sàng khác nhau lại tiếp tục được phân chia chế độ ăn cụ thể khác nhau. Bệnh nhân có thể ăn nhiều bữa, nhưng giá tiền ăn cả ngày cũng chỉ dao động từ 12.000 - 20.000 đồng.

Mặc dù bữa ăn dinh dưỡng được các bác sĩ chỉ định như một dạng thuốc đặc biệt, nhưng không phải bệnh nhân nào cũng lập tức thích nghi ngay. Nhiều bệnh nhân suy thận có phù không chịu nổi chế độ ăn kiêng quá nhạt, nhưng khi được các bác sĩ tận tình giải thích qua các buổi học thì tuân thủ một cách rất nghiêm túc. Bác Phạm Thị Hường (70 tuổi, quê Hưng Yên), đã bị tiểu đường 18 năm, ban đầu lúc mới nhập viện chỉ muốn ăn thoải mái, vì tuổi già và vì con cháu lại có điều kiện, trong khi chế độ ăn theo chỉ định khá khắt khe. Nhưng từ những bài học về giá trị của bữa ăn trong điều trị được bác sĩ phổ biến mỗi tuần, bác Hường cho biết đã cảm thấy thoải mái hơn, vì hiểu “ăn đúng cách cũng là phương thức chữa bệnh hữu hiệu”.