Day bấm huyệt trị nấc
Các Website khác - 08/08/2005
Huyệt thiên đột.

Theo Đông y, nấc là một chứng bệnh thuộc khí nghịch do nhiều nguyên nhân gây nên như: ngoại cảm tà khí, đàm trọc ứ trệ, ăn uống không điều độ, căng thẳng tình chí... Hậu quả là công năng của tỳ vị rối loạn, khí ở trung tiêu không thông, bốc ngược lên gây nấc.

Nấc khởi phát đột ngột, có thể từng tiếng rời rạc, từng cơn hoặc liên tục không ngừng. Thậm chí có người bị nấc kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng, có hoặc không kèm theo nôn và buồn nôn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động thường nhật như ăn uống, nghỉ ngơi, làm việc...

Khi bị nấc, điều đầu tiên cần làm là phải xác định cho được đó là nấc cơ năng (do rối loạn chức năng đơn thuần) hay nấc thực thể (do các thương tổn thực thể). Đối với nấc cơ năng, biện pháp day bấm huyệt của y học cổ truyền có hiệu quả rất cao. Đối với nấc thực thể, liệu pháp này chỉ có tính hỗ trợ cho các giải pháp triệt để của nội khoa hay ngoại khoa.

Bấm huyệt thiên đột

Đây là huyệt vị hết sức lợi hại đối với việc làm ngừng tiếng nấc, nằm ở chính giữa chỗ lõm sát bờ trên xương ức. “Thiên” có nghĩa là trời, nói đến một nơi cao, hàm ý phần cao của cơ thể; “đột” có nghĩa là sự tiến triển hay sự nhô lên, trồi lên, ý nói trái táo Adam trồi lên ở cổ. Huyệt nằm dưới trái táo Adam, có tác dụng điều hòa các rối loạn ở họng và làm thông khí, giáng khí, thường dùng trong hen suyễn, nôn nấc, nên gọi là “thiên đột”.

Dùng ngón tay giữa hoặc trỏ uốn cong lại như hình lưỡi câu, đầu ngón tay ấn vào huyệt hướng chéo về phía mông với một lực vừa phải. Thông thường, chỉ sau giây lát tiếng nấc sẽ ngừng hẳn. Nếu không hiệu quả, tiếp tục day bấm thêm huyệt hợp cốc. Huyệt này nằm ở khe giữa ngón tay trỏ và ngón cái trên mu tay, khi khép hai ngón tay sẽ xuất hiện một khối cơ lồi lên, huyệt hợp cốc nằm ở điểm cao nhất của khối cơ lồi đó.

Bấm huyệt toản trúc

Huyệt nằm ở chỗ lõm đầu trong lông mày. “Toản” có nghĩa là tập hợp với nhau, nói đến sự chuyển động của lông mày trong quá trình cau mày; “trúc” có nghĩa là loại lá tre, và nói đến hình dạng của bộ lông mày, khi người ta cau có thì lông mày trông giống như một lá tre.

Người bệnh nằm ngửa hoặc ngồi, thày thuốc dùng hai ngón tay cái ấn mạnh vào hai huyệt ở cả hai bên, rồi day theo chiều kim đồng hồ từ nhẹ đến mạnh từ 5 đến 10 phút, thường thì tiếng nấc sẽ ngừng ngay. Có thể bấm 2 lần trong một ngày cho đến khi khỏi hẳn. Ngoài ra, khi day bấm huyệt toản trúc, những bệnh nhân có kèm theo các triệu chứng như đau đầu, hoa mắt chóng mặt sẽ cảm thấy hết sức dễ chịu.

Bấm huyệt xích trạch

Người Trung Quốc xưa xem chiều dài từ nếp gấp xương trụ tới nếp gấp cổ tay gọi là một xích (có nghĩa là một thước, khác với một thước mét như hiện nay, một trong những đơn vị đo chiều dài trong hệ thống đo lường cũ). “Trạch” có nghĩa là đầm lầy hay ao cạn. Huyệt này nằm trên đường kinh Thủ thái âm phế, thuộc thủy, được tượng trưng bởi hình ảnh nước tập trung trong đầm lầy hay ao cạn, do đó có tên là “xích trạch”.

Thày thuốc dùng hai ngón tay trỏ đồng thời bấm cả hai huyệt từ nhẹ đến mạnh trong vài phút.

Bấm huyệt á môn

“Á” có nghĩa là câm, “môn” có nghĩa là cổng. Cổ nhân cho rằng, nếu cứu huyệt này có thể làm cho câm không nói được, nhưng những người bị câm lại châm huyệt này để chữa, do đó có tên là “á môn”. Huyệt nằm ở chỗ lõm giữa gáy, phía trên chân tóc gáy 0,5 thốn (chừng 1,2 cm).

Để bệnh nhân ngồi, thày thuốc đứng phía sau, tay trái giữ trán bệnh nhân, dùng ngón tay cái bên phải bấm huyệt á môn từ nhẹ đến nặng trong vài phút cho đến khi tiếng nấc ngừng thì thôi. Kỹ thuật này đã được Trương Trọng Hoa ở Bệnh viện Trung y An Huy (Trung Quốc) khảo sát trên 45 bệnh nhân bị nấc, đạt kết quả rất tốt.

ThS Hoàng Khánh Toàn, Sức Khỏe & Đời Sống