'Khi có đại dịch cúm, trường học sẽ thành bệnh viện'
Các Website khác - 18/10/2005
Ông Trịnh Quân Huấn.

"Nếu virus H5N1 biến chủng, có thể lây từ người sang người và gây thành đại dịch ở Việt Nam với hàng triệu người mắc thì hệ thống bệnh viện sẽ không thể kham nổi. Lúc đó, các địa điểm công cộng như trường học cũng sẽ trở thành bệnh viện dã chiến" - Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn cho VnExpress biết.

- Ông đánh giá như thế nào về nguy cơ xảy ra đại dịch cúm trên người ở Việt Nam hiện nay?

- Dựa theo tình hình diễn biến của cúm gia cầm và cúm A trên thế giới cũng như phân tích về đại dịch cúm từng xảy ra trong lịch sử, có thể nói rằng nguy cơ dịch H5N1 bùng phát ở Việt Nam trong thời gian tới là rất lớn. Theo các tổ chức quốc tế, virus H5N1 trong mấy đợt dịch trên người gần đây có tính chất kháng nguyên gần giống chủng H1N1, thủ phạm làm chết 40 triệu người trong trận dịch năm 1918, khởi phát từ Tây Ban Nha. Mặt khác, hiện nay hầu hết các nước châu Á và nhiều châu lục khác đã xuất hiện cúm gia cầm, nhiều nước Đông Nam Á trong đó có Việt Nam đã có cúm A trên người. Vì vậy, mặc dù hiện chưa có bằng chứng nào về việc H5N1 biến chủng để lây từ người sang người nhưng nguy cơ này được đánh giá là rất lớn. Việc một đại dịch cúm bùng phát trên diện rộng không phải là viễn cảnh xa vời.

- Ngành y tế Việt Nam đã chuẩn bị gì phòng chống đại dịch cúm trên người?

- Kế hoạch hành động khẩn cấp đã được xây dựng với các phương án cụ thể cho từng cấp độ dịch. Hiện Việt Nam ở cấp độ 3, nghĩa là có bệnh nhân cúm A nhưng dịch chưa lây từ người sang người. Điều cần làm bây giờ là tích cực phòng chống và giám sát chặt chẽ để không cho đại dịch xảy ra. Ngoài việc trực dịch thường xuyên, đảm bảo thông tin qua hệ thống đường dây nóng giữa Bộ và các cơ quan y tế, tập huấn cán bộ, từ nay đến cuối năm, chúng tôi sẽ tổ chức diễn tập chống dịch từ tuyến huyện đến trung ương. Về hệ thống điều trị, trung tâm sẽ là các bệnh viện Bạch Mai, Nhi Trung ương (Hà Nội), Trung ương Huế, Bệnh nhiệt đới, Chợ Rẫy, Nhi Đồng 1 và 2 (TP HCM). Ngoài ra, mỗi bệnh viện tuyến tỉnh cũng chuẩn bị sẵn 10-20 giường để sẵn sàng đón tiếp bệnh nhân.

Nếu đại dịch xảy ra, mục tiêu sẽ là hạn chế tối đa số mắc và chết. Lúc đó, Bộ Y tế sẽ là cơ quan đầu mối để tham mưu cho Chính phủ, huy động tất cả các ngành tham gia chống dịch, đặc biệt là kết hợp chặt chẽ với lực lượng quốc phòng. Việc trực dịch phải thực hiện 24/24h qua đường dây nóng quốc gia giữa Bộ Y tế với các cơ quan trong nước và với thường trực của Tổ chức Y tế Thế giới. Ngoài việc huy động tối đa các bệnh viện, lập các đội cấp cứu lưu động, chúng ta sẽ phải xây dựng các bệnh viện dã chiến trên cơ sở các địa điểm công cộng, chẳng hạn như trường học, để cách ly điều trị bệnh nhân tại chỗ.

- Theo ông, hệ thống y tế Việt Nam hiện đã đủ khả năng đối phó nếu đại dịch xảy ra?

- Về hệ thống điều trị thì có thể nói là đã khá sẵn sàng. Hiện còn thiếu một số thiết bị và thuốc men như 1.000 máy thở cung cấp cho các nơi trọng điểm, 1 triệu liều Tamiflu dự trữ, hóa chất khử trùng, máy phun, phương tiện bảo hộ... Những thứ này chỉ cần có tiền là mua được, và Chính phủ cũng đã yêu cầu Bộ Tài chính sớm cấp ngân sách. Cái khó là phải có thiết bị, phương tiện ngay trong mùa đông này. Tuy nhiên, thử thách lớn nhất vẫn là thiết lập được một mạng lưới giám sát hiệu quả từ tuyến cơ sở. Muốn vậy, ngành y tế phải có sự phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành khác, nhất là ở tuyến xã phường (y tế, thú y và chính quyền xã) nhằm phát hiện nay trường hợp đầu tiên có dấu hiệu lây cúm A từ người sang người. Với tình hình hiện nay, đây là một điều rất khó. Vì vậy, chúng tôi đang phối hợp với WHO để xây dựng mạng lưới giám sát hiệu quả hơn.

- Việt Nam đang nghiên cứu văcxin phòng H5N1, liệu khi nào nó có thể ra đời?

- Văcxin này đã được thử nghiệm trên động vật và cho kết quả khả quan. Tuy nhiên, trước khi sản xuất, nó phải được thử nghiệm nhiều lần trên người. Việc nghiên cứu cần lâu dài và gặp nhiều khó khăn vì virus luôn biến đổi với một tốc độ rất nhanh. Vì vậy, hiện không thể nói trước là đến lúc nào, văcxin H5N1 mới được sản xuất. WHO và Bộ Y tế Mỹ cũng đã hứa sẽ giúp Việt Nam trong công tác này.

- Một bệnh nhân H5N1 vừa được xác định là kháng thuốc Tamiflu. Theo ông, điều này ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả phòng chống dịch cúm?

- Đó là một nữ bệnh nhân 14 tuổi, đã điều trị khỏi và hiện vẫn khỏe mạnh. Virus H5N1 trong mẫu bệnh phẩm của cô đã phát triển những đột biến gene vô hiệu hóa Tamiflu. Loại thuốc nào cũng có những cá thể kháng với nó, và các virus luôn luôn phát triển những gene kháng thuốc. Phát hiện trên không đáng ngại vì chỉ là trường hợp cá biệt chứ chưa phải trên diện rộng. Mặt khác, Tamiflu cũng chỉ là một trong 4 loại thuốc kháng virus H5N1 mà chúng ta đang sử dụng.

Nói đến Tamiflu, tôi cũng muốn khuyến cáo các cơ quan và cá nhân không nên tích trữ Tamiflu vì nhà nước và các tổ chức quốc tế sẽ lo đủ thuốc cho phòng chống dịch. Đây là loại thuốc dùng theo đơn bác sĩ, cần được chỉ định tại cơ sở y tế; thuốc lại có thời hạn sử dụng hạn chế trong khi dịch không biết lúc nào sẽ xảy ra nên việc dự trữ là không cần thiết.

Thanh Nhàn thực hiện