Sốt và trị sốt
Các Website khác - 10/08/2005
Sốt là hiện tượng thân nhiệt tăng cao hơn 38oC. Sốt nhẹ là từ 38oC đến 38,9oC, trên 39oC là sốt cao. Nếu sốt quá cao có thể gây co giật ở trẻ con, thậm chí có thể gây tổn thương não trầm trọng ở trẻ sơ sinh.
Nguyên nhân nào gây sốt?

Sốt chỉ là triệu chứng do nhiều nguyên nhân bệnh gây ra. Trước hết, sốt có thể do bị nhiễm trùng như bị nhiễm siêu vi (cảm cúm), vi khuẩn (viêm phổi, thương hàn), ký sinh trùng (sốt rét).

Sốt có thể không do nhiễm trùng mà do các yếu tố khác như: thuốc (sốt do thuốc), độc tố (thức ăn, rượu) bệnh do rối loạn cơ thể (ung bướu), thiếu nước (khi bị tiêu chảy mất nước). Thậm chí không tìm được nguyên nhân được gọi là sốt không rõ nguyên nhân. Rất cần thiết tìm ra nguyên nhân để chữa trị. Nguyên nhân bệnh được giải quyết, sốt có thể tự khỏi.

Để đo thân nhiệt cần cặp nhiệt kế, đo ở hậu môn hoặc ngậm ở miệng là tốt nhất. Nếu đo ở nách phải cộng thêm 0,5o C.

Sốt nhẹ nhưng kéo dài - cần đi khám chuyên khoa

Các trường hợp sau nên đưa bệnh nhân đi bệnh viện hoặc khám bác sĩ: sốt nhẹ nhưng kéo dài. Đặc biệt ở trẻ bị sốt nhẹ nhưng kéo dài có thể bị bệnh lao sơ nhiễm, bị bệnh về máu. Sốt cao kèm theo một triệu chứng: trẻ bị sốt xuất huyết kèm theo sốt cao còn có các vết bầm tím, chấm xuất huyết ngoài da hoặc đau bụng. Hoặc trẻ sốt cao kèm theo thở khó, ho có thể bị viêm phổi.

Có thể hạ sốt bằng cách không dùng thuốc?

Có thể hạ sốt bằng cách giải nhiệt ngoài da như sau: để người bệnh nằm ở chỗ thoáng mát (nhiệt độ nơi nằm phải thấp hơn nhiệt độ cơ thể 5-6oC, tránh gió lùa). Cho bệnh nhân mặc quần áo mỏng, thoáng (tránh ủ, trùm nhiều quần áo, mền). Lau bằng nước ấm (30-32o C, tức nước có nhiệt độ vừa phải, chứ không phải nước quá lạnh, nước đá). Nhúng khăn và lau toàn thân bệnh nhân.

Thuốc nào có thể tự sử dụng?

Thuốc có thể tự sử dụng là paracetamol (acetaminophen). Tránh dùng aspirin ở trẻ con vì nguy cơ gây sốt xuất huyết trong sốt xuất huyết, hoặc nếu trẻ em bị sốt do nhiễm siêu vi (bị cảm cúm, ban, trái rạ) dùng aspirin sẽ có nguy cơ bị hội chứng REYE nguy hiểm. Người bị hen suyễn, có vấn đề về tim mạch và nhất là có tiền sử bị viêm loét dạ dày - tá tràng chỉ nên dùng paracetamol, tránh dùng aspirin hoặc các thuốc viêm không steroid (viết tắt NSAID) khác để hạ sốt như ibuprofen, nimesulid... Cần uống thuốc hạ sốt đúng liều lượng (nên xem kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc hoặc hỏi dược sĩ tại nhà thuốc).

Đối với trẻ con nên dùng dạng thuốc thích hợp: thuốc lỏng (dung dịch uống thuốc giọt hoặc gói sủi bọt, được hòa vào một lượng nước để uống). Đối với trẻ sơ sinh, có thể dùng thuốc đạn nhét hậu môn (febrectol, algotropyl). Lưu ý, nhiều biệt dược trị cảm sốt hiện nay ngoài thành phần là paracetamol còn chứa thêm các thành phần khác như: thuốc khác histamin (như Clorpheninamin) gây buồn ngủ (người phải làm việc cần sự tỉnh táo như tài xế lái xe, người vận hành máy móc cần tránh dùng); thuốc co mạch chống sung huyết ở niêm mạc mũi (như phenyl propanolamin, ephedrin pseudoephedrin gây tăng huyết áp (người cao huyết áp tránh dùng). Ngoài việc dùng thuốc, người bệnh cần uống nhiều nước (nước cam, nước chanh hoặc ORESOL) do sốt gây mất nhiều nước.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đức

Theo Theo Sài Gòn giải phóng