"Người gác cổng" không đủ sức chặn "xé rào"
Các Website khác - 22/11/2005

(VietNamNet) - Bộ Tư pháp giữ vai trò "gác cổng" - là cơ quan thẩm định rà soát văn bản, nhưng chưa đủ sức. Nhiều địa phương vì lợi ích cục bộ đã ra những văn bản "xé rào", trong khi cơ quan tư pháp tham mưu lại không thể ngăn cản! 

Soạn: AM 627674 gửi đến 996 để nhận ảnh này
ĐB Nguyễn Đức Dũng: Khi giao cho nhiệm vụ nào đó thì phải giao cho người ta một quyền để có thể quyết định đình chỉ hay tiếp tục.

ĐB Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum), thành viên Uỷ ban Pháp luật chia sẻ với VietNamNet những bức xúc trong xây dựng văn bản pháp luật.

Ra văn bản theo lợi ích c
ục bộ 

- Hiện nay có tình trạng "cục bộ ngành" trong soạn thảo luật: Các bộ, ngành chủ trì dự thảo đưa vào luật những quy định duy trì đặc quyền, đặc lợi cho bộ, ngành mình, lấy cái dễ, thuận lợi về mình, đẩy khó khăn cho người dân? Theo ông, giải pháp nào cho thực trạng nhức nhối này?

- Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện nay còn nhiều tồn tại. Nhất là trong cách soạn thảo không tránh khỏi việc các bộ, ngành, cơ quan được giao soạn thảo văn bản chuyên ngành muốn giành cho mình quyền nhiều hơn là nghĩa vụ, đẩy những khó khăn về cho người dân thực hiện.

Để khắc phục những tồn tại đó, tôi nghĩ rằng mình cần nghiên cứu xây dựng một cơ chế soạn thảo văn bản khác đi. Có thể tổ chức soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật sẽ có một cơ quan chuyên trách. Nói cách khác là cơ quan chắp bút những văn bản này. Trong cơ quan đó có thể tập hợp chủ yếu các chuyên gia có chuyên môn về lĩnh vực lập pháp. 

Đồng thời, có thể sử dụng các chuyên gia chuyên ngành để giúp việc cho mình và tham khảo ý kiến của các bộ, ngành chuyên môn. Cơ quan soạn thảo đó có thể là cơ quan chuyên trách của Chính phủ, giúp cho Chính phủ soạn thảo một cách khách quan các dự luật Chính phủ trình.

Địa phương không nghe tư pháp tham mưu: Đành chịu!

- Theo ông, ccơ chế nào để giám sát, xử lý những văn bản "xé rào" ở các địa phương?

- Chúng ta đã có quy định Bộ Tư pháp là cơ quan thẩm định rà soát văn bản. Đây là một trách nhiệm rất nặng nề! Rồi Sở Tư pháp địa phương cũng là cơ quan giúp cho HĐND, UBND địa phương thẩm định ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nhưng thực ra thời gian vừa qua, chúng ta làm việc này chưa tốt nên rất nhiều địa phương, vì lợi ích cục bộ, vì lý do này khác đã ra hàng loạt văn bản nhằm thu hút lợi ích cho địa phương.

Khi địa phương muốn ra văn bản đó thì cơ quan tư pháp tham mưu cũng không thể ngăn cản được! Nhiều khi tham gia góp ý họ không nghe, cứ ban hành thì chịu!

Tuy nhiên, điều đáng nói là vai trò "gác cổng" của Bộ Tư pháp chưa hiệu quả. Hiện nay, lực lượng "gác cổng" của Bộ Tư pháp vươn đến các địa phương để kiểm tra, soát xét tất cả các văn bản của địa phương chưa đủ sức. Cho nên mới xảy ra chuyện các địa phương cứ ra những văn bản "xé rào" như vậy, tạo ra sự không thống nhất trong hệ thống pháp luật.

- Người có thẩm quyền đình chỉ, huỷ bỏ văn bản "xé rào" của địa phương là những ai, thưa ông?

- Theo như quy định, Bộ Tư pháp phát hiện ra văn bản mâu thuẫn hoặc trái với cấp trên phải báo cáo ngay với Thủ tướng. Thủ tướng phải có quyết định đình chỉ rất nhanh chóng, nếu không văn bản đó vẫn phát huy tác dụng.

Trường hợp HĐND không thống nhất, người ta có thể đình chỉ văn bản của Uỷ ban. Thế nhưng, ví dụ kể cả HĐND cũng thống nhất ý đó thì chẳng có ai đình chỉ ở địa phương cả!

Trao "thượng phương bảo kiếm" cho người "gác cổng"

- Báo cáo giám sát của Uỷ ban pháp luật vừa qua có kết luận một Thông tư của Bộ Công an quy định ‘mỗi người chỉ được sở hữu một xe gắn máy’ là trái với quy định của Bộ luật dân sự và Hiến pháp. Nhưng thực tế văn bản ấy vẫn tồn tại và có hiệu lực?

- Quan điểm của tôi là cần giao cho Bộ Tư pháp là cơ quan soát xét văn bản có thẩm quyền là tạm đình chỉ những văn bản trái luật của các bộ, ngành, địa phương ban hành. Sau đó báo cáo cơ quan có thẩm quyền huỷ văn bản đó đi thì mới được! Nếu không thì cứ soát xét rồi để đấy!

Khi giao cho nhiệm vụ nào đó thì phải giao cho người ta một quyền để có thể quyết định đình chỉ hay tiếp tục. Nếu không thì chả có tác dụng gì cả!

- Ông nói cơ quan chuyên trách soạn thảo văn bản luật thuộc Chính phủ thì liệu Bộ Tư pháp có gánh được việc này?

- Tôi cho rằng, Bộ Tư pháp với tổ chức như hiện nay không đủ sức để làm việc đó. Có lẽ phải có một ban chuyên môn riêng chuyên dự thảo văn bản luật trên tất cả các lĩnh vực.

Luật "ống, khung": Lỗi tại ai?

- Hiện nay, có rất nhiều "luật ống, luật khung" được giao cho Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn. Nhưng luật không đi vào cuộc sống được do Chính phủ, các bộ, ngành nợ hàng trăm văn bản hướng dẫn, hoặc thậm chí hướng dẫn làm sai lệnh, không đúng tinh thần của luật?

- Chúng ta hiện nay có thói quen làm "luật khung"! Những vấn đề hơi vướng mắc, khó khăn là để lại, dành cho Chính phủ quyền quy định hướng dẫn. Cách làm luật hiện nay, thời gian đòi hỏi thúc bách chúng ta làm nhưng đây biện pháp không tốt. 

Bởi vì đúng như Luật ban hành văn bản quy định: Luật đáng nhẽ xây dựng ra luật phải thi hành được ngay, không cần văn bản hướng dẫn. Tuy nhiên, bởi thực tế có quá nhiều dự thảo luật và ban hành trong thời gian gấp gáp nên chất lượng dự thảo luật thường không tốt! Chúng ta chỉ quy định mang tính nguyên tắc được thôi!

- Vậy có nghĩa nguyên nhân một phần do QH làm luật chưa hoàn thiện?

"Xây dựng pháp luật phải có lực lượng chuyên gia hùng hậu mới làm được. Nếu không chúng ta ra những đạo luật chưa thật hợp lý, nhanh chóng lại phải sửa. Bởi vì quá ít chuyên gia hoặc yếu kém, không nghiên cứu đầy đủ được, chúng ta cũng đưa ra những quy định không đảm bảo yêu cầu quản lý cũng như hướng dẫn hành vi ứng xử trong cuộc sống".

- Việc QH chưa làm luật kỹ rồi giao cho Chính phủ hướng dẫn thực hiện rất phản tác dụng! Bởi vì tạo cho người dân một ý thức là chỉ thi hành theo văn bản hướng dẫn mà không biết đến luật. Về mặt pháp chế tôi cho như vậy là không tốt!

Làm sao tới đây chúng ta phải ban hành luật rất cụ thể! Người dân chỉ dựa trên luật đó để thi hành, không cần văn bản hướng dẫn! 

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An nói: Văn bản hướng dẫn chỉ là hướng dẫn cho cơ quan hành chính thực hiện, chứ còn dân cứ dựa vào luật người ta thi hành thì mới tốt. Như vậy chúng ta phải soạn thảo cụ thể, tất cả những cái chúng ta có thể đưa vào văn bản hướng dẫn thì chúng ta phải đưa vào luật. Đó là một cái tất yếu! Làm sao luật chúng ta càng rõ ràng, cụ thể, càng chi tiết bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu!

Muốn vậy, như tôi đã nói ban đầu, phải có cơ quan chuyên trách làm việc này. Thứ hai, chúng ta phải có thời gian nghiên cứu rất kỹ, rất công phu!

- Xin cảm ơn ông!

  • Văn Tiến
    thực hiện